{"id":185,"date":"2009-11-26T00:23:22","date_gmt":"2009-11-25T23:23:22","guid":{"rendered":"http:\/\/armanami.org\/blog\/?p=185"},"modified":"2016-01-16T13:46:14","modified_gmt":"2016-01-16T12:46:14","slug":"di-iu-di-candu-di-cari","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/","title":{"rendered":"Di iu, di c\u00e2ndu, di cari ?"},"content":{"rendered":"<p>Tu kirolu ditu soni, mults\u00e2 di noi, sh nu mash tinirlji, n\u00e2 antrib?mu di iu yinimu, di c\u00e2ndu himu, di cari mileti n\u00e2 tr\u00e2dzemu.<\/p>\n<p>La aesti antrib?ri fur\u00e2 dati apandisi di multi ori cu ayunjiseal\u00e2, sh maxusu atumtsea c\u00e2ndu yini zborlu di loclu iu n-apreasimu, Makedonia, shi tsi n\u00e2 leag\u00e2 di popullu alu Philip sh Alexandru.<\/p>\n<p>Naima mults\u00e2 di atselji cari anyr\u00e2psir\u00e2 tr\u00e2 noi, n\u00e2 c\u00e2n\u00e2scur\u00e2 ditu fr\u00e2mturi di informatsii cari fur\u00e2 sh eali adunati di la oaminji cari, i tricur\u00e2 pritu locurli iu b\u00e2na a noshts\u00e2, i li-adyiv\u00e2sir\u00e2 ditu isturii ma nali i ma veclji. Cumu cunushtearea arm\u00e2nea niheam\u00e2 dip\u00e2rtoas\u00e2, v\u00e2r\u00e2 di ljei nu putu s-adar\u00e2 un\u00e2 zuyr\u00e2pseari ah\u00e2ndoas\u00e2.<!--more--><\/p>\n<p>Atselji cari s-aprukear\u00e2 naima multu di arm\u00e2nji, xenji ic\u00e2 di-a noshts\u00e2, fur\u00e2 filoloyi ic\u00e2 etnoloyi. Pts\u00e2nji isturianji s-aplicar\u00e2 ma s\u00e2n\u00e2tosu tu etili tricuti. Shi aestu lucru ti itia c\u00e2, nafoara di memoria oral\u00e2 tsi va sh-ea s-hib\u00e2 loat\u00e2 tu meatri, nu suntu multi documenti anyr\u00e2psiti ti arm\u00e2nji. Ic\u00e2 \u00a0ninga nu s-afl? v\u00e2r\u00e2 s-li caft\u00e2 ic\u00e2 s-li adyiv\u00e2seasc\u00e2 cu ma multu sinferu.<\/p>\n<p>Cu aesti minduieri sh cu vrearea ti averu, dupu tsi c\u00e2ft?mu s-adyiv\u00e2simu c\u00e2tu cama multu ti tsi s-anyr\u00e2psi ti arm\u00e2nji, vremu s-arc?mu un\u00e2 nau\u00e2 mutreari tu un\u00e2 prublem\u00e2 multu contruversat\u00e2 shi pts\u00e2nu c\u00e2n\u00e2scut\u00e2.<\/p>\n<p>Unu isturianu cari n\u00e2 deadi curagiu tr-aestu lucru easti Neagu Djuvara, di ar\u00e2zg\u00e2 arm\u00e2neasc\u00e2, cari, dupu tsi b\u00e2n? ma multu di dis\u00e2 di ban\u00e2 tru Europa di Asc\u00e2pitat\u00e2, dz\u00e2tsi adz\u00e2 c\u00e2 s-featsir\u00e2 multi alathusi tu isturii, sh maxusu tu atsea ali Rom\u00e2nii, iu s\u00e2 spuni c\u00e2 popullu rom\u00e2nu s-tradzi di la dacianji sh romanji. Tutu elu dz?tsi c\u00e2 theoria tsi urdin\u00e2 c\u00e2 dacianjlji suntu parti di popullu trakianu shi c\u00e2 suntu naima mults\u00e2 tu Haemus, nu easti dealithea shi c\u00e2 aest\u00e2 theorii vini di la apridutsearea al\u00e2thusit\u00e2 alu Herodot. Ti am\u00e2rtilji, tinjisitlu a nostru isturianu di ar\u00e2zg\u00e2 arm\u00e2neasc\u00e2 nu adutsi v\u00e2r\u00e2 nau\u00e2, tu tsi mutreashti popullu arm\u00e2nescu.<\/p>\n<p>Ti partea noastr\u00e2, un\u00e2 apandisi la antrib?rli cari n\u00e2 frimit\u00e2 tuts, poati s-yin\u00e2 di la ndau\u00e2 averuri tr\u00e2 noi, arm\u00e2njlji, shi cari li-avemu tru minti, ma nu suntu scoasi nica tru miydani.<\/p>\n<p>Aiesti averuri suntu:<\/p>\n<ol>\n<li>Loclu iu      b?neadz? arm\u00e2njilji di totna easti reghiunea ditu Balkanu sh maxusu ditu      G\u00e2rtsii, c\u00e2n\u00e2scut\u00e2 sumu numa di <strong>Makedonia      antic\u00e2<\/strong>, tu cari intr\u00e2 <strong>Makedonia,      Thesalia, Epirlu,<\/strong> iu avur\u00e2 shi au nica tu prot\u00e2 tesi z\u00e2natea di picurari      shi c\u00e2rv\u00e2nari. Easti singurlu populu tu Balkanu cari di totna easti      c\u00e2n\u00e2scutu ca \u201cpicurari tsi al\u00e2xescu loclu\/migratori\u201d.<\/li>\n<li>Numa      sumu cari suntu c\u00e2n\u00e2scuts tru reghiunli iu b\u00e2neadz\u00e2 iasti \u201cvlahi i      cutzovlahi\u201d tu G\u00e2rtsii, \u201cvlahi i ciobanji\u201d tu Albania, \u201cvlahi i vlasi\u201d tu      V\u00e2rg\u00e2rii sh FYROM, \u201ctsintsari\u201d tu S\u00e2rghii sh \u201cmacedo-rom\u00e2nji ic\u00e2      makedonji\u201d tu Rom\u00e2nia, ahurhinda cu daua parti a etuslui 19.<\/li>\n<li>Numa      cari u ufilisimu anamisa di noi easti \u201carm\u00e2nu\u201d ic\u00e2 \u201crr\u00e2m\u00e2nu\u201d(la      f\u00e2rshirots). C\u00e2ndu ishea ditu loclu iu b\u00e2na di totna, shi maxusu andicra      di xenji, arm\u00e2njilji ufilisea numa di \u201cmakedonji\u201d ic\u00e2 di \u201cgrets\u201d. Acshi      avemu exiyisea c\u00e2 mults\u00e2 di arm\u00e2njilji cari b\u00e2na tu Amir\u00e2riljia Avstro-Ungar\u00e2      eara c\u00e2n\u00e2scuts ca \u201cgrets\u201d (Sina, Dumba etc.), ac\u00e2 azbura acas\u00e2      arm\u00e2neashti, i ca \u201cmakedonji\u201d (Riga Fereu). Tu Rom\u00e2nii, acshi cumu arm\u00e2njilji      ufilisescu numa di \u201cmucanji\u201d, cari u loar\u00e2 di la \u201cmocanu\u201d(omu di munti),      acshi cumu sigura-shi dz\u00e2tsea rom\u00e2njilji ditu Dobrogea, iu fur\u00e2 colonizats      a noshts\u00e2, tutu acshi rom\u00e2njii l\u00e2 dz\u00e2sir\u00e2 arm\u00e2njiloru \u201cmakedoni\u201d, acshi      cumu sigura-shi dz\u00e2tsea a noshts\u00e2.<\/li>\n<li>Limba      arm\u00e2neasc\u00e2 ari unu fondu di zboar\u00e2 deadunu\/comunu cu limba greac\u00e2 sh limba      latin\u00e2 tu un\u00e2 proportsiuni di 70-80% (isa-isa), la cari s-adavg\u00e2 20-30% di      zboar\u00e2 comuni cu limba arbineas\u00e2, slavona ditu Notu sh turca. Easti ti      ts\u00e2neari minti c\u00e2 limba arm\u00e2neasc\u00e2 nu fu can\u00e2 oar\u00e2 anvitsat\u00e2 tu sculii, p\u00e2n\u00e2      tu deftira parti di eta 19, c\u00e2ndu ahurhir\u00e2 protili sculii tu Balkanu, tu-ahurhit\u00e2      sh ti pts\u00e2nu kiro pi arm\u00e2neashti. Ac\u00e2 fu anvitsat\u00e2 mash pi cali oral\u00e2 sh      arm\u00e2njilji fur\u00e2 disp\u00e2rts\u00e2ts sh-b\u00e2na tu ma multi craturi dupu 1878      (Thesalia fu dat\u00e2 la G\u00e2rtsia) sh maxusu dupu 1913 (defturlu polimu      balcanicu), limba arm\u00e2neasc\u00e2 azbur\u00e2t\u00e2 easti idyea pisti tutu.<\/li>\n<li>Tu      memoria colectiv\u00e2, armanjilji dz\u00e2cu c\u00e2 s-tragu di la popullu alu Philip sh      Alexandru, ca \u201cmakedonji\u201d. Intirisantu easti c\u00e2 aest\u00e2 minduiari u-au      mults\u00e2 arm\u00e2nji tu tuti craturli iu b\u00e2neadz\u00e2. Cumu poati s-hib\u00e2 exiyisit\u00e2      aest\u00e2 minduiari?<\/li>\n<\/ol>\n<p>Ninti s-agiundzemu la un\u00e2 apofasi, vremu s-mutrimu ndau\u00e2 documenti tsi suntu adusi aminti di atselji cari avur\u00e2 mirakea s-anyr\u00e2pseasc\u00e2 tr\u00e2 arm\u00e2nji, ca tr\u00e2 elementu ditu \u201cromanitatea di Notu-Apiritu\u201d, i ca tr\u00e2 \u201carm\u00e2nji\u201d, numa cu cari fur\u00e2 c\u00e2n\u00e2scuts di ma multi eti ncoa.<\/p>\n<ol>\n<li>Naima      vecljiulu documentu cari anyr\u00e2pseashti tr\u00e2 limba latin\u00e2 cari s-azbura tu      tutu arealu balkanicu, yini di la Priscus, isturianu di ar\u00e2zg\u00e2 greac\u00e2, tsi      fu deadunu cu Maximin, ambasadoru a Amir?lui Teodose II-lu (401 \u2013 450) pi      ninga Attila. Priscus dz\u00e2tsi c\u00e2 la kirolu atselu tu Balkanu s-azbura iutsido      limba latin\u00e2. Sigura c\u00e2 elu azburashti tr\u00e2 atselji cari eara anvitsats, i      cari f\u00e2tsea emburl\u00e2ki shi s-priimna pisti tutu shi avea ananghi s\u00e2 s-ac\u00e2kiseasc\u00e2      cu-alanti milets. Tsi easti intirisantu tr\u00e2 noi la Priscus easti c\u00e2 elu      pirmituseashti cumu la Attila, s-adun? cu unu omu tsi p\u00e2rea \u201cscythu\u201d, ama      cari azbura sh g\u00e2rtseashti. Priscus dz\u00e2tsi c\u00e2 fu njiratu, ti itia c\u00e2      azbura g\u00e2rtseashti poati mash atselji cari eara sclayi di Thrakia ic\u00e2 di      Ilyria. Priscus dz\u00e2tsi c\u00e2 omlu cu cari azbura eara emburu, eara di ar\u00e2zg\u00e2      grecu, ama nu undzea ca trakianu ic\u00e2 ilyru. Priscus dz\u00e2tsi c\u00e2 aclo iu eara      Attila, s-azbura, pi ninga limbili barbari a loclui, limba gothic\u00e2, hunica      ic\u00e2 latina. Loclu zuyr\u00e2psitu di Priscus easti pi Dun\u00e2, tu unu c\u00e2s\u00e2ba cu      numa Mesie(?) shi s-pari c\u00e2 easti tru Rom\u00e2nia di adz\u00e2 (Oltenia ic\u00e2      Muntenia). Cumu shtimu c\u00e2 sh-alts\u00e2 arm\u00e2nji emburi d\u00e2n\u00e2sea pritu locurli      atseali, n-antrib?mu desi omlu alu Priscus nu eara v\u00e2r\u00e2 arm\u00e2nu cari,      tu-atselu kiro, ca sh-adz\u00e2, azbura multu efcula tuti limbili.<\/li>\n<li>Unu altu      documentu cu numa di \u201cCronographia\u201d iasti anyr\u00e2psitu di Theophanes      Confesorlu (752 \u2013 817), iu dz\u00e2tsi c\u00e2 bizantinjlji kirur\u00e2 polimlu contra      avarilor la anlu 587, dupu tsi unu ditu ashkerea bizantin\u00e2 gri c\u00e2t\u00e2 unu      sotsu \u201ctorna torna fratre\u201d. Ninti s-videmu tsi ar\u00e2zg\u00e2 potu s-aib\u00e2 aesti zboar\u00e2,      iasti intirisantu ti dz\u00e2tseari c\u00e2 tu ashkerea bizantin\u00e2, tu kirolu atselu,      avea shi makedonji. Intirisantu easti c\u00e2 Theophanes anyr\u00e2psi isturia aest\u00e2      dupu 200 di anji di c\u00e2ndu s-featsir\u00e2 factili shi, nu dupu multu kiro, numa      di \u201cmakedonji\u201d eara ninga ufilisit\u00e2, c\u00e2ndu Vasili Portlu, cari fu amir?lu      a Bizantsului, tu deftura parti a et\u00e2ljei 9, b\u00e2g? timeljilu a dinastiljei      \u201cmakedone\u201d, cari deadi \u201cbazilei\u201d ti aproapea dau\u00e2 suti di anji. Tr\u00e2      zboar\u00e2li anyr\u00e2psiti di Theophanes, tr\u00e2 cari s-dz\u00e2tsi c\u00e2 suntu di ar\u00e2zg\u00e2      latin\u00e2 sh cari dusir\u00e2 la amintarea theoriljei a limb\u00e2ljei \u201cprotorom\u00e2n\u00e2\u201d,      ti atselji cari c\u00e2noscu limba arm\u00e2neasc\u00e2 easti limbidu c\u00e2 eali suntu      curatu arm\u00e2neshts\u00e2.<\/li>\n<li>Cronicarlu      byzantinu Georgios Kedrenus anyr\u00e2pseashti c\u00e2t\u00e2 anlu 1100-1150, c\u00e2 vlahii      \u201cc?l?tori\/nomadz\u201d suntu atselji cari v\u00e2t\u00e2mar\u00e2\u00a0 David, fratili a v\u00e2siljelui v\u00e2ryaru      Samuel, elu ishisi s-pari vlahu, dupu cumu anyr\u00e2pseashti T.J.Winnifrith.      Loclu iu fu v\u00e2t\u00e2matu\u00a0 eara pi calea      di Kastoria c\u00e2t\u00e2 Ohrida, iu eara capitala tsaratlui v\u00e2ryaru.<\/li>\n<li>Cronicarlu      grecu Nicetas Choniates (1155-1216) anyr\u00e2pseashti c\u00e2 vlahii suntu ca      tserghii ditu munts\u00e2. Elu anyr\u00e2pseashti c\u00e2 Thesalia purta numa di Marea      Vl\u00e2hii.<\/li>\n<li>Geoffroy      de Villehardouin, cronicaru fr\u00e2ntsescu (1150-1213) tsi lucra pi ninga      Boniface de Monferant, v\u00e2siljeilu a Saloniclui tu kirolu a Crutsiad\u00e2ljei      IV, anyr\u00e2pseashti di Njica Vl\u00e2hii, Marea Vl\u00e2hii sh Vl\u00e2hia Alb\u00e2.<\/li>\n<li>Rabinlu      Benjamin de Tudela, di ar\u00e2zg\u00e2 ditu Spanii, anyr\u00e2psea, dupu tsi fu tru      Balkanu, tu anjii 1159-1173, c\u00e2 anaparti di ar\u00e2ulu ????????? (<a title=\"Latin\" href=\"http:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Latin\">latin<\/a> <em>Spercheus) <\/em>eara Vl\u00e2hia sh b\u00e2n\u00e2torlji di-aclo eara      oaminji cu curagiu sh c\u00e2 nitsi unu amir? nu poati s\u00e2-lj cum\u00e2nd\u00e2seasc\u00e2.<\/li>\n<li>Chalcondylas,      cronicaru grecu (1423 \u2013 1511) anyr\u00e2pseashti c\u00e2 vlahilji s-afla tu Laconia      (Peloponezu) sh loclu tsi s-tindea di Ioanina c\u00e2t\u00e2 Trikala purta numa di      Vl\u00e2hia di Nsusu (Dolopia).<\/li>\n<li>Phranzes,      tutu cronicaru grecu (1401-1477) anyr\u00e2pseashti c\u00e2 Njica Vl\u00e2hii s-afla tu      Etolia sh Acarnania, iara Vl\u00e2hia di Nsusu tu Epiru.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Videmu ditu documentili di ma-ndzean\u00e2 c\u00e2 numa di \u201cvlahu\u201d al\u00e2nceashti c\u00e2t\u00e2 tu ahurhita et\u00e2ljei 12 sh tuts atselji cari azbur?scu di \u201cvlahi\u201d, facu lig\u00e2tura cu unu \u201cpopulu ditu munti\u201d, \u201cpicurari\u201d i \u201cc\u00e2rv\u00e2nari\/c?l?tori\u201d cari \u201cal\u00e2xea loclu\/nomadz\/migratori\u201d. Tu tuti documentili di cari azbur\u00e2mu ma-ndzean\u00e2, zborlu \u201cvlahos\u201d yini ditu limba greac\u00e2. Ma am\u00e2natu, c\u00e2ndu easti ufilisitu tu alti limbi, ari idyia soie di-anyr\u00e2pseari.<\/p>\n<p>Iasti intirisantu ti ts\u00e2neari minti c\u00e2, di naima pts\u00e2nu dau\u00e2 suti di anji, di la any\u00e2pserli alu Pouqueville (1810),\u00a0 numa di \u201cvlahu\u201c i \u201ccutzovlahu\u201d eara dat\u00e2 arm\u00e2njiloru di grets shi s-ac\u00e2kisea c\u00e2 easti zborlu di unu populu di \u201cpicurari\u201d, acshi cumu sh numa di \u201ctschobanu\u201d eara ufilisit\u00e2 di arbineshi\/ilyri ti idyiulu populu. Cumu videmu, dauli numi suntu ufilisiti di naima vecljili populi ditu Balkanu shi eali zbur?scu di idyiulu populu, atselu cari adz\u00e2-sh dz\u00e2tsi \u201carm\u00e2nu\u201d ic\u00e2 \u201crr\u00e2m\u00e2nu\u201d.<\/p>\n<p>Tutu tu kirolu atselu, ditu gramatica alu Mihali Boiagi (1813) ufilisearea zboar\u00e2lor \u201cmakedo-vlah?\u201d fatsi ti prota oar\u00e2 lig\u00e2tura anamisa di aesti dau\u00e2 numi.<\/p>\n<p>S-hib\u00e2 \u201cvlahu\u201d numa ti-\u201catselu\u201d cari b\u00e2na tu Makidunie, aclo iu b\u00e2na sh alti populi ? Ic\u00e2 Boiagi ufiliseashti ti prota oar\u00e2 un\u00e2 sintagm\u00e2 tu cari adutsi aminti unu populu cari-sh dz\u00e2tsea \u201cmakedonu\u201d shi cari eara c\u00e2n\u00e2scutu sh-cu numa di \u201cvlahu\u201d ?<\/p>\n<p>Cumu vidzumu p\u00e2n\u00e2 tora zboar\u00e2li \u201cvlahu\u201d shi \u201carm\u00e2nu\u201d zuyr\u00e2psescu idyiulu populu, naima pts\u00e2nu tu G\u00e2rtsii sh Arbinishie.<\/p>\n<p>Potu s-hib\u00e2 dauli zboar\u00e2 ligati di popullu \u201cmakedonu\u201d?<\/p>\n<p>Cumu avemu dz\u00e2s\u00e2 ninti, tu memoria oral\u00e2, arm\u00e2njii minduiescu c\u00e2 s-tragu di la popullu alu Philip shi Alexandru atselu Marli, populu tsi-shi dz\u00e2tsea \u201cmakedonu\u201d.<\/p>\n<p>Ari v\u00e2r\u00e2 thimeljiu aiest\u00e2 minduiari ?<\/p>\n<p>Un\u00e2 apandisi la aest\u00e2 antribari u-afl?mu la isturianlu romanu di limb? greac\u00e2, Flavius Arrianus (95-175 dH) cari anyr\u00e2psi tr\u00e2 expeditsiili alu Alexandru, tu cartea apridus\u00e2 pi fr\u00e2ntseashti cu numa \u201cAnabase d\u2019Alexandre le Grand\u201d. Shtimu c\u00e2 Arrianus fu mari functsionaru romanu, di cultur\u00e2 shi di limb\u00e2 greac\u00e2, bunu sotsu cu amiradzlji romanji ditu kirolu a lui sh maxusu cu Hadrien (76 \u2013 138 dH). Anyr\u00e2psi ti bana alu Alexandru dupu tsi avu tihea s-adyiv\u00e2seasc\u00e2 anyr\u00e2pserli orighinali alu Ptolemeu sh Aristobule, doi strateghi, bunji sots di-alu Alexandru.<\/p>\n<p>Ditu isturia alu Arrianus shtimu c\u00e2 ashkerea alu Alexandru eara di v\u00e2r\u00e2 39.000 di oaminji, ditu cari naima mults\u00e2 eara makedonji. Alants\u00e2 eara grets, trakianji, ilyri sh tribalianji.<\/p>\n<p>Tu analiza ti cari avemu sinferu, d\u00e2n\u00e2simu la unu zboru cari lu dz\u00e2si Alexandru dinintea makedonjiloru, c\u00e2ndu s-turna, dupu polimlu cu Porus.<\/p>\n<p>Ia tsi l\u00e2 dz\u00e2tsi Alexandru a makedonjiloru cari vrea s\u00e2-lji pitreac\u00e2 acas\u00e2:<\/p>\n<p><strong><em>\u00ab Ce n&#8217;est point pour vous retenir, Mac\u00e9doniens. Je vous ai laiss\u00e9s libres de partir. C&#8217;est pour vous rappeler tout ce que vous avez contract\u00e9 d&#8217;obligations et le retour dont vous les avez pay\u00e9es, que je vous adresse la parole.\u00a0 Commen\u00e7ons, ainsi qu&#8217;il est convenable, par Philippe, mon p\u00e8re. Philippe ayant trouv\u00e9 vos hordes errantes, sans asile fixe, d\u00e9nu\u00e9es de tout, couvertes de peaux grossi\u00e8res, faisant pa\u00eetre dans les montagnes de mis\u00e9rables troupeaux que vous disputiez avec peu de succ\u00e8s aux Illyriens, aux Triballiens, aux Thraces voisins, vous rev\u00eatit de la chlamyde, vous fit descendre des montagnes dans la plaine, vous rendit, dans les combats, les \u00e9mules des Barbares.\u00a0\u00bb<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u00ab\u00a0Nu voiu s-v\u00e2 ts\u00e2nu, Makedonji. V-al\u00e2saiu eleftiri s-fudzits. Voiu s-v- aducu aminti di-atsea tsi n\u00e2 leag\u00e2 sh cumu p\u00e2ltitu borgea tsi v\u00e2-u loatu. S-ahurhimu acshi cumu iasti aradha cu Philip, afendi a meu. Philip, cari v- afl? tu ceati\/parei\/migratoari, f\u00e2r\u00e2 apanghiu ast\u00e2situ, dipu f\u00e2r\u00e2 tsiva, anviscuts tu kelji groasi, p\u00e2sc\u00e2nda tu munts\u00e2 cupiili a voasti,\u00a0 cari li-amp\u00e2rtsats cu pts\u00e2nu amintaticu cu vitsinjlji a voshts\u00e2 ilyri, tribalianji, trakianji, shi v\u00e2-nviscu tu chlamid\u00e2, v\u00e2 dipusi ditu munts\u00e2 tu c\u00e2mpu shi v\u00e2 featsi kih\u00e2ljadz pristi barbari\u00a0\u00bb<\/em><\/p>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<p>Zuyr\u00e2psearea di ma-ndzean\u00e2 easti prota cari aleadzi unu populu di-alanti cu cari b\u00e2neadz\u00e2 shi easti adrat\u00e2 di unu v\u00e2silje cari-sh c\u00e2noashti ghini fara.<\/p>\n<p>Videmu c\u00e2 ditu tuti populi cari b\u00e2nar\u00e2 tu Balkanu, mash makedonjilji suntu di prota picurari migratori shi di mari simasii easti c\u00e2 Alexandru nu adutsi dipu aminti di grets &#8211; cari nu b\u00e2na tu munts\u00e2 sh nu avur\u00e2 can\u00e2oar\u00e2 z\u00e2natea di picurari.<\/p>\n<p>D\u00e2n\u00e2simu aoa cu zborlu alu Alexandru cari va lu-apridutsemu, cu tut\u00e2 cartea alu Arrianus, ma am\u00e2natu. Tora dioar\u00e2\u00a0 vremu s-n\u00e2 turn?mu la lig\u00e2tura tsi putemu s-u adr?mu andicra di numa di \u201cmakedonu\u201d cu atsea di \u201cvlahu\u201d sh dipu tu soni cu-atsea di \u201carm\u00e2nu\u201d.<\/p>\n<p>Acshi cumu easi tru miydani ditu documentili cari li-adusimu aminti tu aest\u00e2 analiz\u00e2, treili zboar\u00e2 zuyr\u00e2psescu unu singuru populu: unu populu cari di prota avea z\u00e2natea di \u00ab\u00a0picurari migratori\u00a0\u00bb, acshi cumu lj-aducu aminti tu anyr\u00e2pserli a loru cronicari ditu tuti etili.<\/p>\n<p>Numa di \u00ab\u00a0makedonji\u00a0\u00bb u afl?mu p\u00e2n\u00e2 tu eta 11, purtat\u00e2 di dinastia \u201cmakedonjloru\u201d alu Vasili Protlu, amir?lu a Byzantsului, cari-sh tr\u00e2dzea ar\u00e2zga ditu popullu alu Alexandru. Nu shtimu ni c\u00e2 tse, nitsi cumu, tu anyr\u00e2pserli ahurhindalui cu eta 11-12, numa sumu cari afl?mu idyiulu populu s-al\u00e2xeashti tu numa di \u00ab\u00a0vlahu\u00a0\u00bb. Ac\u00e2 theoria dz\u00e2tsi c\u00e2 orighinea zborlui \u00ab\u00a0vlahu\u00a0\u00bb yini ditu zborlu ghermanicu \u00ab\u00a0Walha\u00a0\u00bb, a naua n\u00e2 si pari c\u00e2 exiyisea nu easti multu s\u00e2n\u00e2toas\u00e2 sh minduiarea tsi s-featsi ti aest\u00e2 l\u00e2yurii nu fu multu ah\u00e2ndoas\u00e2. Nu putemu s-pistipsimu c\u00e2 zborlu \u00ab\u00a0Walha\u00a0\u00bb ic\u00e2 \u00ab\u00a0Volcae\u00a0\u00bb, cari lu-afl?mu tu anyr\u00e2pserli alu Julius Caesar sh cari tu limba greac\u00e2 fu cunuscutu ca \u00ab\u00a0Ouolkai\u00a0\u00bb agiumsi, dupu ma multu di un\u00e2 njii di anji, \u00ab\u00a0vlahos\u00a0\u00bb\u00a0!<\/p>\n<p>Cumu gretslji fur\u00e2 atselji cari ufilisir\u00e2 prota oar\u00e2, tu eta 12, zborlu \u00ab\u00a0vlahos\u00a0\u00bb shi cumu zborlu armasi nial\u00e2xitu p\u00e2n\u00e2 adz\u00e2, minduimu c\u00e2 elu zuyr\u00e2psea popullu makedonu\/arm\u00e2nu shi avea noima di \u00ab\u00a0picuraru\u00a0\u00bb- prota z\u00e2nati, di daima, a arm\u00e2njikloru. Acshi cumu sh-adz\u00e2 gretslji lu ufilisescu sh-cu noim\u00e2 pegiorativ\u00e2.<\/p>\n<p>Muntili sh cupiili di oi, cu cari b\u00e2na makedonjii\/vlahii\/arm\u00e2njii, suntu \u00ab\u00a0izvurlu\u00a0\u00bb ditu cari al\u00e2ncea aestu populu di totna. Sh-acshi armasi sh- adz\u00e2.<\/p>\n<p>Sigura c\u00e2 aestu populu s-\u00ab\u00a0virsa\u00a0\u00bb, c\u00e2ndu sh-c\u00e2ndu, tu v?ljuri, tu c\u00e2mpuri, acshi cumu featsi sh-tu kirolu alu Alexandru, shi \u00ab\u00a0ad\u00e2pa\u00a0\u00bb di multi ori sh- alti populi tu cari, di multi ori, s-tukea. Poati c\u00e2 aest\u00e2 easti exiyisea c\u00e2 nu putur\u00e2 tu isturii s\u00e2 s-adun\u00e2, s\u00e2-shi adar\u00e2 unu cratu mashi a loru\u2026<\/p>\n<p>C\u00e2ndu b\u00e2na tu munts\u00e2, sh-tritsea bana tu parei njits, tu f\u00e2lc?ri shi fumealjia eara tut\u00e2 avearea lui. C\u00e2ndu ishea tru xeani, b\u00e2na cu dorlu s\u00e2 s-toarn\u00e2 tu locurli di iu vini. Acshi cumu adr? sh-tu kirolu alu Alexandru\u2026<\/p>\n<p><em>Paris, 16 di Brumaru 2009<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tu kirolu ditu soni, mults\u00e2 di noi, sh nu mash tinirlji, n\u00e2 antrib?mu di iu yinimu, di c\u00e2ndu himu, di cari mileti n\u00e2 tr\u00e2dzemu. La aesti antrib?ri fur\u00e2 dati apandisi di multi ori cu ayunjiseal\u00e2, sh maxusu atumtsea c\u00e2ndu yini zborlu di loclu iu n-apreasimu, Makedonia, shi tsi n\u00e2 leag\u00e2 di popullu alu Philip sh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-185","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-minduiri"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Di iu, di c\u00e2ndu, di cari ? - TRA ARMANAMI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Di iu, di c\u00e2ndu, di cari ? - TRA ARMANAMI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tu kirolu ditu soni, mults\u00e2 di noi, sh nu mash tinirlji, n\u00e2 antrib?mu di iu yinimu, di c\u00e2ndu himu, di cari mileti n\u00e2 tr\u00e2dzemu. La aesti antrib?ri fur\u00e2 dati apandisi di multi ori cu ayunjiseal\u00e2, sh maxusu atumtsea c\u00e2ndu yini zborlu di loclu iu n-apreasimu, Makedonia, shi tsi n\u00e2 leag\u00e2 di popullu alu Philip sh [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TRA ARMANAMI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-11-25T23:23:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2016-01-16T12:46:14+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/\",\"url\":\"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/\",\"name\":\"Di iu, di c\u00e2ndu, di cari ? - TRA ARMANAMI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-11-25T23:23:22+00:00\",\"dateModified\":\"2016-01-16T12:46:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#\/schema\/person\/2fac3797c69d386e57448581424bab8a\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Di iu, di c\u00e2ndu, di cari ?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website\",\"url\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/\",\"name\":\"TRA ARMANAMI\",\"description\":\"Habari di la armanj luati sh&#039;la armanj dati\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#\/schema\/person\/2fac3797c69d386e57448581424bab8a\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cddf30dc69c31b97060d8bc81ed3ebad40f0a75a2bc472a112d732b7de5bdc94?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cddf30dc69c31b97060d8bc81ed3ebad40f0a75a2bc472a112d732b7de5bdc94?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Di iu, di c\u00e2ndu, di cari ? - TRA ARMANAMI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Di iu, di c\u00e2ndu, di cari ? - TRA ARMANAMI","og_description":"Tu kirolu ditu soni, mults\u00e2 di noi, sh nu mash tinirlji, n\u00e2 antrib?mu di iu yinimu, di c\u00e2ndu himu, di cari mileti n\u00e2 tr\u00e2dzemu. La aesti antrib?ri fur\u00e2 dati apandisi di multi ori cu ayunjiseal\u00e2, sh maxusu atumtsea c\u00e2ndu yini zborlu di loclu iu n-apreasimu, Makedonia, shi tsi n\u00e2 leag\u00e2 di popullu alu Philip sh [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/","og_site_name":"TRA ARMANAMI","article_published_time":"2009-11-25T23:23:22+00:00","article_modified_time":"2016-01-16T12:46:14+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/","url":"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/","name":"Di iu, di c\u00e2ndu, di cari ? - TRA ARMANAMI","isPartOf":{"@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website"},"datePublished":"2009-11-25T23:23:22+00:00","dateModified":"2016-01-16T12:46:14+00:00","author":{"@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#\/schema\/person\/2fac3797c69d386e57448581424bab8a"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.armanami.org\/blog\/di-iu-di-candu-di-cari\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Di iu, di c\u00e2ndu, di cari ?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website","url":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/","name":"TRA ARMANAMI","description":"Habari di la armanj luati sh&#039;la armanj dati","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#\/schema\/person\/2fac3797c69d386e57448581424bab8a","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cddf30dc69c31b97060d8bc81ed3ebad40f0a75a2bc472a112d732b7de5bdc94?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/cddf30dc69c31b97060d8bc81ed3ebad40f0a75a2bc472a112d732b7de5bdc94?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=185"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":187,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/185\/revisions\/187"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}