{"id":96,"date":"2009-10-07T21:41:26","date_gmt":"2009-10-07T20:41:26","guid":{"rendered":"http:\/\/armanami.org\/blog\/?page_id=96"},"modified":"2009-10-07T21:41:26","modified_gmt":"2009-10-07T20:41:26","slug":"lectsiili-2-shi-3","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/","title":{"rendered":"LECTSIILI 2 shi 3"},"content":{"rendered":"<h2><span style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px; font-weight: bold;\">LECTSIILI 2 shi 3 &#8211; SCRIAREA-A LITIR\u00c3LJEI A<\/span><\/h2>\n<p><span style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\"><\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Litira a poati s-aib\u00e3, c\u00e3ndu easti scriat\u00e3, ma multi sonuri:<span> <\/span><br \/>\n(i) poati s-aib\u00e3 un son-timelj, ascur, di vocal\u00e3 a;<br \/>\n(ii) poati si s-avd\u00e3 muljat, ca vocal\u00e3, deadun cu un\u00e3 semivocal\u00e3 e\/i \u00e3n fats\u00e3 cari nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti, va dz\u00e3c\u00e3, un son tsi si scrii a, ma s-avdi ca diftongul ea\/ia;<br \/>\n(iii) poati si s-avd\u00e3, ca vocal\u00e3, deadun cu un\u00e3 semivocal\u00e3 o\/u \u00e3n fats\u00e3 cari nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti, va dz\u00e3c\u00e3, un son tsi si scrii a, ma s-avdi ca diftongul oa\/ua; shi<br \/>\n(iv) poati s-aib\u00e3 nisc\u00e3ntiori sh-un son mut, va dz\u00e3c\u00e3, s-nu s-avd\u00e3 dip.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Sonlu 1 di Timelj: Vocala Ascur\u00e3 a<span> <\/span><br \/>\n(c\u00e3ndu s-avdi a, NU s-avdi ca diftongul ia\/ea, oa\/ua)<br \/>\nVocala a, c\u00e3ndu ari sonlu-timelj, poati si s-avd\u00e3:<br \/>\n(i) Singur\u00e3 (va dz\u00e3c\u00e3, nu-ari ning\u00e3 ea, tu idyea silab\u00e3, nitsiun\u00e3 semivocal\u00e3) ca, bun\u00e3oar\u00e3, vocala a tu zboar\u00e3li: a-bur, a-cats, ba-na, cal, sa-ri, etc. Nu-avem prublemi, tu scriari, cu-aesti zboar\u00e3.<br \/>\n(ii) Deadun cu un\u00e3 i dau\u00e3 semivocali, tu idyea silab\u00e3, sh-ligat\u00e3 di eali tu un diftongu ic\u00e3 triftongu ea\/ia, oa\/ua, ai, au, eai\/iai, eau\/iau, oai\/uai, eoa\/ioa\/iua shi oau\/uau (vocal\u00e3 a, semivocali e\/i\/o\/u), ca bun\u00e3oar\u00e3, tu zboar\u00e3li: ear-b\u00e3, ha-ra-ua, iar-n\u00e3, loai, moa-ri, mu-reai, oa-r\u00e3, tsea-r\u00e3, vi-deai, etc. Nec\u00e3 aoa nu-avem prublemi cu scriarea-a vocal\u00e3ljei a, ma putem s-avem prublemi, cu scriarea-a semivocalilor dit diftongu ic\u00e3 triftongu, e\/i\/o\/u.<br \/>\nNot\u00e3 &#8211; B\u00e3gats oar\u00e3 c\u00e3 gruplu di litiri oai nu easti automat triftongu. Bun\u00e3oar\u00e3, gruplu:<br \/>\n(i) poati s-hib\u00e3 un triftongu oai, c\u00e3 treili litiri, o, a shi i, suntu tu idyea silab\u00e3, ca tu zborlu loai; shi<br \/>\n(ii) poati s-hib\u00e3 un diftongu oa cu un\u00e3 vocala i cari s-afl\u00e3 tu un\u00e3 alt\u00e3 silab\u00e3, ca tu zboar\u00e3li oa-i ic\u00e3 ploa-i.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Regul\u00e3 &#8211; (1) Diftongul shi triftondz\u00e3lj:<span> <\/span><br \/>\n(i) ea\/ia, eai\/iai shi eau\/iau (vocal\u00e3 a, semivocali e\/i\/u) lipsescu scriari, \u00e3n general, cu e, nu cu i;<span> <\/span><br \/>\n(ii) oa\/ua shi oai\/uai (vocal\u00e3 a, semivocali i\/o\/u) lipsescu scriari, \u00e3n general, cu o, nu cu u; shi<span> <\/span><br \/>\n(iii) eoa\/ioa\/iua (vocal\u00e3 a, semivocali e\/i\/o\/u) lipseashti scriari, \u00e3n general cu o nu cu u.<span> <\/span><br \/>\nExceptsiili pot s-u fac\u00e3 mash<span> <\/span><br \/>\n(i) ndau\u00e3 zboar\u00e3 tsi traditsiunal si scriu cu ia, ua shi iua, nu cu ea, oa shi ioa, shi eali va hib\u00e3 aspusi tu un dictsiunar (niscriat ninga),<span> <\/span><br \/>\n(ii) formili articulati a zboar\u00e3lor fiminini cari bitisescu, la singular, cu diftongul u\u00e3 shi<span> <\/span><br \/>\n(iii) diftondz\u00e3lj shi triftondz\u00e3lj compush (fapts\u00e3 dit alichirea-a ma multor zboar\u00e3).<br \/>\n(2) Imperfectul a verbilor, persoana a treia plural, lipseashti scriari shi pronuntsari, dup\u00e3 cum easti zborlu:<span> <\/span><br \/>\n(i) cu sufixul adrat di vocala a, nu diftongul au; ic\u00e3<br \/>\n(i) cu sufixul adrat di diftongul ea, nu triftongul eau.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Tra s-videm ma ghini cum s-aplic\u00e3 (lucreadz\u00e3) regula di ma nsus va d\u00e3m \u00e3ndau\u00e3 exempli (paradigmi).<br \/>\n(1) \u00c3n general, c\u00e3ndu au diftongul ea\/ia ic\u00e3 triftondz\u00e3lj eai\/iai shi eau\/iau (vocal\u00e3 a, semivocali e\/i\/u) zboar\u00e3li lipsescu scriari cu ea, nu cu ia.<span> <\/span><br \/>\nAshi, bun\u00e3oar\u00e3, avem zboar\u00e3li cari lipsescu totna scriari: a-li-dzeai, a-ma-rea, a-meas-tic, a-veai, (elj) bea, (mini) beau, ceai (la neutru, tsi s-avdi cu un u-shcurtu la coad\u00e3 tsi nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti, c\u00e3 la fiminin easti cea-i\/cea-e), cheai-me-ti, du-tseai\/du-tseam, ea-ra (ea-r\u00e1, verbul, nu i\u00e1-ra, adverbul), ea-si, eas-ti, hir-beai, ma-ea, ma-ea-u\u00e3, mea-s\u00e3, meash-ti, sea-tea, tr\u00e3-dzea\/tr\u00e3-dzeai, vrea-ri\/vreai, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 scriari ca: a-li-dziai, a-ma-ria, a-mias-tic, a-viai, (elj) bia, (mini) biau, ciai (neutru), chiai-me-ti, du-tsiai\/du-tsiam, ia-ra (ea-r\u00e1, verbul, nu si scrii ca i\u00e1-ra, adverbul), ia-si, ias-ti, hir-biai, ma-ia, ma-ia-u\u00e3, mia-s\u00e3, miash-ti, sia-tia, tr\u00e3-dzia\/tr\u00e3-dziai, vria-ri\/vriai, etc.<span> <\/span><br \/>\nNot\u00e3 &#8211; B\u00e3gats oar\u00e3 c\u00e3, di multi ori, s-fatsi alath la scriarea-a zboar\u00e3lor: ea-ra (verbul), ea-si, eas-ti, hir-beai, ma-ea, etc. Videm arm\u00e3nj tsi li scriu aesti zboar\u00e3, ashi cum nu lipsescu v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 scriari ca: ia-ra (c\u00e3ndu easti verbu), ia-si, ias-ti, hir-biai, ma-ia, etc.<br \/>\nExceptsii &#8211; (i) Zboar\u00e3 tsi traditsiunal lipsescu scriari cu ia ca: ia-ra (i\u00e1-ra, adverbul), iar-n\u00e3, (a) tre-ia, etc. nu lipsescu scriari: ea-ra (i\u00e1-ra, adverbul, nu si scrii ca ea-r\u00e1, verbul), ear-n\u00e3, (a) tre-ea, etc. Aoa putem s-b\u00e3g\u00e3m shi zboar\u00e3li iu traditsia u caft\u00e3 ca un zbor s-aib\u00e3 un\u00e3 noim\u00e3 c\u00e3ndu easti scriat cu ea shi alt\u00e3 noim\u00e3 c\u00e3ndu easti scriat cu ia. Ashi avem aspus\u00e3, ma nsus, verbul ea-ra (cu actsentul pi silaba ra) shi adverbul ia-ra (cu actsentul pi silaba ia).<span> <\/span><br \/>\n(ii) Diftongu ic\u00e3 triftongu (c\u00e3tiv\u00e3roar\u00e3 shi silabi cu un\u00e3 vocal\u00e3 a shi trei semivocali) tsi s-amint\u00e3 dit sonuri tsi yin dit dau\u00e3 zboar\u00e3 cari s-avdu deadun ca un singur zbor, protlu tsi bitiseashti cu i sh-andoilu tsi nchiseashti cu a, scriati ahoryea ma ligati cu un\u00e3 cratim\u00e3, lipsescu scriari ca tu expresiili: mi-a(dar\u00e3); tsi-ai (s-fats); ti-au (b\u00e3gat\u00e3); etc. nu lipsescu scriari ca: me-a(dar\u00e3); tse-ai (s-fats); te-au (b\u00e3gat\u00e3); etc.<span> <\/span><br \/>\n(iii) Zboar\u00e3 compusi dit prifixul nigativ ni tsi s-afl\u00e3 n\u00e3intea-a unui altu zbor tsi nchiseashti cu a &#8211; shi si scrii deadun cu el &#8211; zboar\u00e3 ca: nia-drat, niar-su, nias-tes, etc. nu lipsescu scriari ca: nea-drat, near-su, neas-tes, etc. B\u00e3gats oar\u00e3 c\u00e3 aesti zboar\u00e3 pot si s-avd\u00e3 sh-cu i-lu tu un\u00e3 alt\u00e3 silab\u00e3 ca: ni-a-drat, ni-ar-su, ni-as-tes, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(2) \u00c3n general, zboar\u00e3li tsi au diftongul oa\/ua shi triftondz\u00e3lj ioa\/iua, oai\/uai shi oau\/uau (vocal\u00e3 a, semivocali i\/o\/u) lipsescu scriari cu oa, nu cu ua, ca zboar\u00e3li: a-oa\/a-oa-tsi, a-oal-tadz\/a-oal-tari\/a-oar-tari, az-boai-r\u00e3, ca-fi-gioa-nji, ci-cioa-ri, cioa-li, cioa-min, cioa-r\u00e3, cioa-ric, coa-s\u00e3, gioa-c\u00e3, gioa-n\u00e3, loai, loa-r\u00e3, lu-cr\u00e3-toa-ri, moa-r\u00e3, moar-ti, mus-t\u00e3-cioa-r\u00e3, ni-goai-d\u00e3, oa-r\u00e3, pa-ra-loai, pli-cioa-s\u00e3, plu-ioa-s\u00e3, poa-rt\u00e3, s\u00e3-n\u00e3-toa-s\u00e3, shi-c\u00e3-gioa-nji, etc.<span> <\/span><br \/>\nZboar\u00e3li di ma nsus nu lipsescu v\u00e3r\u00e3oar\u00e3 scriari cu ua: a-ua\/a-ua-tsi, a-ual-tadz\/a-ual-tari\/a-uar-tari, az-buai-r\u00e3, ca-fi-giua-nji, ci-ciua-ri, ciua-li, ciua-min, ciua-r\u00e3, ciua-ric, cua-s\u00e3, giua-c\u00e3, giua-n\u00e3, luai, lua-r\u00e3, lu-cr\u00e3-tua-ri, mua-r\u00e3, muar-ti, mus-t\u00e3-ciua-r\u00e3, ni-guai-d\u00e3, ua-r\u00e3, pa-ra-luai, pli-ciua-s\u00e3, plu-iua-s\u00e3, pua-rt\u00e3, s\u00e3-n\u00e3-tua-s\u00e3, shi-c\u00e3-giua-nji, etc.<br \/>\nNot\u00e3 &#8211; Avem vidzut\u00e3, di multi ori, c\u00e3 s-fatsi alath la scriarea-a zboar\u00e3lor: a-oa\/a-oa-tsi, loai, loa-r\u00e3, oa-r\u00e3, pa-ra-loai, poa-rt\u00e3, etc. Vidzum lumi tsi li scrii, ashi cum nu lipsescu v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 scriari ca: a-ua\/a-ua-tsi, luai, lua-r\u00e3, ua-r\u00e3, pa-ra-luai, pua-rt\u00e3, etc.<br \/>\nExceptsii &#8211; (i) Avem zboar\u00e3 tsi traditsiunal lipsescu scriari cu ua ca: mua-be-ti, mua-gir (iu ua easti, di ma multi ori, pronuntsat sh-disp\u00e3rts\u00e3t tu dau\u00e3 silabi ca: mu-a-be-ti, mu-a-gir), etc. Aesti zboar\u00e3 nu lipsescu scriari: moa-be-ti, moa-gir, etc.<br \/>\n(ii) Substantivi fiminini cari bitisescu, la singular, cu diftongul u\u00e3, au forma articulat\u00e3 cari lipseashti scriari cu ua, ca zboar\u00e3li: a-ra-ua\/a-roa-ua, cu-ra-ua, da-ua\/doa-ua, grea-ua, ha-ra-ua, ha-ua, na-ua\/noa-ua, nea-ua, p\u00e3-tlja-ua, stea-ua, etc. (c\u00e3 formili lor niarticulati suntu: a-ra-u\u00e3\/a-roa-u\u00e3, cu-ra-u\u00e3, da-u\u00e3\/doa-u\u00e3, grea-u\u00e3, ha-ra-u\u00e3, ha-u\u00e3, na-u\u00e3\/noa-u\u00e3, nea-u\u00e3, p\u00e3-tlja-u\u00e3, stea-u\u00e3, etc.).<br \/>\n(iii) Diftongu ic\u00e3 triftongu (c\u00e3tiv\u00e3roar\u00e3 silabi cu un\u00e3 vocal\u00e3 a shi trei semivocali) tsi s-amint\u00e3 dit sonuri tsi yin dit dau\u00e3 zboar\u00e3 cari s-avdu deadun ca un singur zbor, protlu tsi bitiseashti cu u sh-andoilu tsi nchiseashti cu a. Aesti zboar\u00e3 suntu scriati ahoryea ma ligati cu un\u00e3 cratim\u00e3. Eali lipsescu scriari ca tu expresiili: (c\u00e3ts\u00e3)lu-a(tsel); (iu) u-ai (s-ti duts); iu-ai (s-ti duts); iu-au (s-duc\u00e3); etc. nu lipsescu scriari ca: (c\u00e3ts\u00e3)lo-a(tsel); iu o-ai (s-ti duts); io-ai (s-ti duts); io-au (s-duc\u00e3); etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(3) Vocala a, poati si s-afl\u00e3 shi tu diftondz\u00e3lj ai shi au (vocal\u00e3 a, semivocali i\/u). Ashi avem zboar\u00e3li: a-flai, ai-b\u00e3, ai-di, a-l\u00e3-sai, as-c\u00e3-pai, au, dai, dau, hai-man-li-i, grai-lu, lai-lji, mai-mun, pai-to-ni, stai, stau, tai-f\u00e3, zai-re, etc. Ea nu-adutsi v\u00e3rn\u00e3 prublem\u00e3 tu scriari.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(4) Zboar\u00e3li, di la imperfectul a verbilor, persoana a treia plural, lipsescu scriari shi pronuntsari ca: (elj\/eali) a-li-dzea, a-vea, du-tsea, hir-bea, tr\u00e3-dzea, vrea, etc.<br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu scriari shi pronuntsari ca: (elj\/eali) a-li-dzeau, a-veau, du-tseau, hir-beau, tr\u00e3-dzeau, vreau, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Nota 1 &#8211; C\u00e3tiv\u00e3r\u00e3oar\u00e3, sonlu a, oa, ai, au, oai\/uai, oau\/uau poati si s-pronunts\u00e3 ca sonlu ea\/ia, ioa\/eoa, eai\/iai, eau\/iau, ioai\/iuai, ioau\/iuau (semivocal\u00e3 e\/i tsi s-avdi ma nu si scrii c\u00e3ndu yini dup\u00e3 litirli compusi lj, nj shi sh). Ashi avem zboar\u00e3 tsi lipsescu scriari ca: a-di-ljoa-s\u00e3, a-go-nja, a-r\u00e3-njoa-s\u00e3, bi-du-cljoa-s\u00e3, f\u00e3n-t\u00e3-njoa-r\u00e3, fu-ljoa-ri, jgljoa-t\u00e3, li-shoa-r\u00e3, ljai, ljau, mu-lja-ri, nja-ri, nja-t\u00e3, sc\u00e3n-ti-ljoa-s\u00e3, shai-dz\u00e3ts, shai-tan, shcljoa-p\u00e3, shoa-ric, t\u00e3-ljai, t\u00e3-ljoa-s\u00e3, etc.<span> <\/span><br \/>\nZboar\u00e3li di ma nsus nu lipsescu scriari v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 cu semivocala i ca: a-di-ljioa-s\u00e3, a-go-njia, a-r\u00e3-njioa-s\u00e3, bi-du-cljioa-s\u00e3, f\u00e3n-t\u00e3-njioa-r\u00e3, fu-ljioa-ri, jgljioa-t\u00e3, li-shioa-r\u00e3, ljiai, ljiau, mu-ljia-ri, njia-ri, njia-t\u00e3, sc\u00e3n-ti-ljioa-s\u00e3, shiai-dz\u00e3ts, shiai-tan, shcljioa-p\u00e3, shioa-ric, t\u00e3-ljiai, t\u00e3-ljioa-s\u00e3, etc.<span> <\/span><br \/>\nEali nu vor scriari nec\u00e3 cu semivocala e: a-di-ljeoa-s\u00e3, a-go-njea, a-r\u00e3-njeoa-s\u00e3, bi-du-cljeoa-s\u00e3, f\u00e3n-t\u00e3-njeoa-r\u00e3, fu-ljeoa-ri, jgljeoa-t\u00e3, li-sheoa-r\u00e3, ljeai, ljeau, mu-ljea-ri, njea-ri, njea-t\u00e3, sc\u00e3n-ti-ljeoa-s\u00e3, sheai-dz\u00e3ts, sheai-tan, shcljeoa-p\u00e3, sheoa-ric, t\u00e3-ljeai, t\u00e3-ljeoa-s\u00e3, etc.<span> <\/span><br \/>\nIdyiul lucru lu-afl\u00e3m sh-tu zboar\u00e3 compusi tsi si scriu ca tu expresiili: nj-ai\/nj-au (fapt\u00e3), lj-ai\/lj-u-ai\/lj-u-au (dat\u00e3 cartea), etc. cari nu si scriu v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 nji-ai\/nji-au, lji-ai\/lji-u-ai\/lji-u-au, etc.<br \/>\nNota 2 &#8211; C\u00e3tiv\u00e3r\u00e3oar\u00e3, diftongul ai poati si s-pronunts\u00e3 ca un triftongu aiu (vocal\u00e3 a, semivocali i tsi si scrii, shi u tsi nu si scrii).<span> <\/span><br \/>\nBun\u00e3oar\u00e3, substantivili shi adgectivili masculini i neutri tsi bitisescu cu triftongul aiu (semivocali i shi u) vor scriari cu diftongul ai ca: a-mi-ra-lai\/mi-ra-lai, bu-du-vai, bu-geai, cu-rai, grai, lai, Mai, plai, rai, n\u00e3-vai, su-mu-lai, ti-hi-lai, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 scriari: a-mi-ra-laiu\/mi-ra-laiu, bu-du-vaiu, bu-geaiu, cu-raiu, graiu, laiu, Maiu, plaiu, raiu, n\u00e3-vaiu, su-mu-laiu, ti-hi-laiu, etc.<br \/>\nNota 3 &#8211; C\u00e3tiv\u00e3roar\u00e3 diftongul au shi triftongul oau si scriu ca triftongul au\u00e3, i ca un\u00e3 silab\u00e3 cu patru vocali shi semivocali, oau\u00e3 iu semivocala \u00e3 easti mut\u00e3.<span> <\/span><br \/>\nAshi avem zboar\u00e3 ca: dau\u00e3-li\/doau\u00e3-li\/doau\u00e3-lor, nau\u00e3-li\/noau\u00e3-li\/noau\u00e3-lor, oau\u00e3-li\/oau\u00e3-lor, etc. tsi suntu formili articulati di la zboar\u00e3 ca: dau\u00e3, nau\u00e3, oau\u00e3, etc. (zboar\u00e3 tsi pot si s-avd\u00e3 sh-cu trei silabi ca: da-u\u00e3-li\/ doa-u\u00e3-li\/doa-u\u00e3-lor, na-u\u00e3-li\/ noa-u\u00e3-li\/noa-u\u00e3-lor, oa-u\u00e3-li\/oa-u\u00e3-lor, etc.).<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Sonlu 2: Vocala Muljat\u00e3 a<br \/>\n(c\u00e3ndu s-avdi, ma NU si scrii, ca diftongul ea\/ia)<br \/>\nAvem zboar\u00e3 iu diftongul ea\/ia si scrii mash a; semivocala e\/i nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti. Putea si scrii ca diftongu &#8211; sh-avem scriitori arm\u00e3nj cari lu scriu diftongul \u00e3ntreg &#8211; ma traditsia u caft\u00e3, tu limba-a noastr\u00e3 sh-tu multi alti limbi, ta si s\u00e3 scrii mash a. Bun\u00e3oar\u00e3, zborlu Maria s-avdi Ma-ri-ea, ma tu multi limbi s\u00e3 ngr\u00e3pseashti Ma-ri-a.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Regul\u00e3 &#8211; Diftongul ea\/ia (vocal\u00e3 a, semivocal\u00e3 e\/i) cari yini:<br \/>\n(i) dup\u00e3 un\u00e3 vocal\u00e3 i (tsi s-afl\u00e3 tu silaba di n\u00e3inti);<span> <\/span><br \/>\n(ii) dup\u00e3 consoana j (inclusiv litirili compusi lj shi nj); shi<span> <\/span><br \/>\n(iii) dup\u00e3 litira compus\u00e3 sh:<br \/>\nlipseashti scriari a; diftongul nu lipseashti scriari ea\/ia, cu tuti c\u00e3 s-avdi ashi.<span> <\/span><br \/>\nAesti litiri (i, j, nj, lj shi sh) pot si s-afl\u00e3<span> <\/span><br \/>\n(i) tu idyiul zbor, ic\u00e3<span> <\/span><br \/>\n(ii) tu bitisita-a zborlui di n\u00e3inti, c\u00e3ndu dau\u00e3li zboar\u00e3 suntu ligati cu un\u00e3 cratim\u00e3.<span> <\/span><br \/>\nExceptsie u fac zboar\u00e3li compusi di un prifixu ca: ni, pri, stri, etc. shi un zbor tsi nchiseashti cu a; aestu a s-avdi a, nu ea.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Dup\u00e3 regula di ma nsus, zboar\u00e3li tsi au sonlu ea\/ia tsi yini (i) dup\u00e3 vocala i, (ii) dup\u00e3 consoanili (simpli i compusi) j, lj, nj, ic\u00e3 (iii) dup\u00e3 litira compus\u00e3 sh, lipsescu scriari cu a, nu cu ea. Ashi avem, bun\u00e3oar\u00e3:<br \/>\n(1) Zboar\u00e3li tsi au sonlu ea\/ia tsi yini dup\u00e3 vocala i (tsi s-afl\u00e3 tu silaba di n\u00e3inti) ca zboar\u00e3li di ma nghios (substantivi fiminini articulati, adgectivi, adverbi, dirivati di verbi), lipsescu totna scriari cu a, nu cu ea\/ia: a-r\u00e3-chi-a, a-tsi-a, a-vli-a, nclji-am\/nclji-a-t\u00e3\/nclji-a-ri, ci-shi-ash-ti\/ci-shi-am\/ci-shi-a-ri, ciu-di-a, i-li-chi-a, ir-nji-a, i-ti-a, Ma-ri-a, Ma-chi-du-ni-a, mi-li-a, mur-d\u00e3-ri-a, (a) nji-a, nu-ti-a, scri-am\/scri-a-t\u00e3\/scri-a-ri, shi-ac, shti-am\/shti-a-ri, ti-nji-a, etc.<br \/>\nEali nu lipsescu v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 scriari ca: a-r\u00e3-chi-ea, a-tsi-ea, a-vli-ea, nclji-eam\/nclji-ea-t\u00e3\/nclji-ea-ri, ci-shi-eash-ti\/ci-shi-eam\/ci-shi-ea-ri, ciu-di-ea, i-li-chi-ea, ir-nji-ea, i-ti-ea, Ma-ri-ea, Ma-chi-du-ni-ea, mi-li-ea, mur-d\u00e3-ri-ea, (a) nji-ea, nu-ti-ea, scri-eam\/scri-ea-t\u00e3\/scri-ea-ri, shi-eac, shti-eam\/shti-ea-ri, ti-nji-ea, etc.<br \/>\nB\u00e3gats oar\u00e3 c\u00e3 ar\u00e3d\u00e3tsina-a unui verbu ca: nclji-edz, ci-shi-es-cu, scriu, shtiu, etc. poati s-bitiseasc\u00e3 c\u00e3tiv\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 cu vocala e\/i. Atumtsea, dup\u00e3 regula-a noastr\u00e3 di ma nsus, sufixili a imperfectului (-eam\/-eai\/-ea\/-eam\/-eats\/-ea), a partitsipiului tricut (-eat\u00e3), a infinitivlui (-eari), etc. yin dup\u00e3 un\u00e3 vocal\u00e3 e\/i shi sh-u cher semivocala e\/i cu cari s-avdu.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(2) Zboar\u00e3li tsi au sonlu ea\/ia tsi yini dup\u00e3 litira simpl\u00e3 j ic\u00e3 litirili compusi lj shi nj, ca zboar\u00e3li di ma nghios (substantivi fiminini articulati, adgectivi, adverbi, dirivati di verbi), lipsescu totna scriari cu a, nu cu ea\/ia: a-go-nja, a-r\u00e3-nja, a-ru-jam, a-yi-nja, bi-lja-u\u00e3, bu-ja-n\u00e3, c\u00e3-pu-lja, c\u00e3r-vea-lja, clja-i\/clja-e, cljash-ti\/cljash-te, coa-ja, di-cu-njar, dis-pu-lja-ri\/dis-pu-lja-re, du-nja-u\u00e3, dur-njam, g\u00e3r-g\u00e3-ljan, glja-mi\/glja-me, glja-ts\u00e3, hi-lja, ja-li\/ja-le, jar, lam-nja, lja-nu-r\u00e3, lu-jar, mu-lja-ri\/mu-lja-re, nja-l\u00e3, nja-ri\/nja-re, nja-t\u00e3, or-nja, p\u00e3r-ja-l\u00e3, pea-ja, prea-clja, stra-ja, un-glja, u-rea-clja, vea-clja, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu v\u00e3r\u00e3oar\u00e3 scriari cu ea\/ia ca: a-go-njea, a-r\u00e3-njea, a-ru-jeam, a-yi-njea, bi-ljea-u\u00e3, bu-jea-n\u00e3, c\u00e3-pu-ljea, c\u00e3r-vea-ljea, cljea-i\/cljea-e, cljeash-ti\/cljeash-te, coa-jea, di-cu-njear, dis-pu-ljea-ri\/dis-pu-ljea-re, du-njea-u\u00e3, dur-njeam, g\u00e3r-g\u00e3-ljean, gljea-mi\/gljea-me, gljea-ts\u00e3, hi-ljea, jea-li\/jea-le, jear, lam-njea, ljea-nu-r\u00e3, lu-jear, mu-ljea-ri\/mu-ljea-re, njea-l\u00e3, njea-ri\/njea-re, njea-t\u00e3, or-njea, p\u00e3r-jea-l\u00e3, pea-jea, prea-cljea, stra-jea, un-gljea, u-rea-cljea, vea-cljea, etc.<br \/>\nB\u00e3gats sh-aoa oar\u00e3 c\u00e3 ar\u00e3d\u00e3tsina-a unui verbu ca: a-ru-jes-cu, dis-polj, dor-mu, etc. poati s-bitiseasc\u00e3 n\u00e3intea imperfectului, a partitsipiului tricut shi a infinitivlui, cu litira simpl\u00e3 j, ic\u00e3 cu litirili compusi lj, shi nj. Atumtsea, dup\u00e3 regula-a noastr\u00e3 di ma nsus, sufixili a imperfectului (-eam\/-eai\/-ea\/-eam\/-eats\/-ea), a partitsipiului tricut (-eat\u00e3), a infinitivlui (-eari), etc. yin dup\u00e3 litirili j, lj shi nj, shi sh-u cher semivocala e\/i cu cari s-avdu.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(3) Zboar\u00e3li tsi au sonlu ea\/ia tsi yini dup\u00e3 litira compus\u00e3 sh, ca zboar\u00e3li di ma nghios (substantivi fiminini articulati, adgectivi, adverbi, dirivati di verbi), lipsescu totna scriari cu a, nu cu ea\/ia: c\u00e3-mea-sha, c\u00e3-tu-sha, ci-nu-sha, cir-sham, fa-sha, gu-sha, m\u00e3-nu-sha, m\u00e3r-sha, moa-sha, mpi-ru-sham\/mpi-ru-sha-t\u00e3\/mpi-ru-sha-ri, mu-shat, ni-sha-ni, pi-ru-sha-n\u00e3, sha-ca-i, sha-di, sha-in, shai-tan, shal-vari, sha-mi-i, shap-ti, shar-pi, sha-u\u00e3, u-sha, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu v\u00e3r\u00e3oar\u00e3 scriari cu ea\/ia ca: c\u00e3-mea-shea, c\u00e3-tu-shea, ci-nu-shea, cir-sheam, fa-shea, gu-shea, m\u00e3-nu-shea, m\u00e3r-shea, moa-shea, mpi-ru-sheam\/mpi-ru-shea-t\u00e3\/mpi-ru-shea-ri, mu-sheat, ni-shea-ni, pi-ru-shea-n\u00e3, shea-ca-i, shea-di, shea-in, sheai-tan, sheal-vari, shea-mi-i, sheap-ti, shear-pi, shea-u\u00e3, u-shea, etc.<br \/>\nB\u00e3gats sh-aoa oar\u00e3 c\u00e3 ar\u00e3d\u00e3tsina-a unui verbu ca: cir-shes-cu, mpi-ru-shedz, etc. poati s-bitiseasc\u00e3 n\u00e3intea imperfectului, a partitsipiului tricut shi a infinitivlui, cu litira compus\u00e3 sh. Atumtsea, dup\u00e3 regula-a noastr\u00e3 di ma nsus, sufixili a imperfectului (-eam\/-eai\/-ea\/-eam\/-eats\/-ea), a partitsipiului tricut (-eat\u00e3), a infinitivlui (-eari), etc. yin dup\u00e3 litira compus\u00e3 sh, shi sh-u cher semivocala e\/i cu cari s-avdu.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(4) Un zbor tsi bitiseashti cu un\u00e3 semivocal\u00e3 i, poati si s-leag\u00e3 (cu un\u00e3 cratim\u00e3) di un altu zbor tsi yini dup\u00e3 el sh-cari nchiseashti cu vocala a. C\u00e3ndu si scrii, semivocala i s-fatsi un\u00e3 singur\u00e3 silab\u00e3 cu vocala a tra s-da diftongul i-a (tu-un\u00e3 singur\u00e3 silab\u00e3, nu dau\u00e3!) cu pronuntsarea ea\/ia a lui. Ma c\u00e3ndu semivocala i nu si scrii, vocala a:<br \/>\n(i) poati si sh-lu ts\u00e3n\u00e3 sonlu di baz\u00e3 a, ma<span> <\/span><br \/>\n(ii) poati shi sh-lu-al\u00e3xeasc\u00e3 sonlu tu-atsel a diftongului ea\/ia.<br \/>\nBun\u00e3oar\u00e3, c\u00e3ndu pronumili nji (\u00e3nj, a njia) shi lji (\u00e3lj, a lui\/ljei) shi monosilaba shi (pronumi ic\u00e3 pripozitsie) s-leag\u00e3 di zboar\u00e3li tsi yin dup\u00e3 eali, vocala i dit bitisit\u00e3 s-transform\u00e3 tu semivocal\u00e3 i cari nu si scrii. Tu fraza: &#8220;nj-ar\u00e3di mushat, ca s-mi fac\u00e3 s-lj-aspun tsi minduescu&#8221; avem silabili tsi lipsescu scriari: &#8220;nj-a&#8221;(r\u00e3di) shi &#8220;s-lj-as&#8221;(pun) iu a s-pronunts\u00e3 ea\/ia, silabi tsi nu lipsescu scriari: &#8220;nji-a&#8221;(r\u00e3di) shi &#8220;s-lji-as&#8221;(pun). Iar\u00e3 tu fraza: &#8220;c\u00e3ndu-lj vinji sh-a lui arada tra si sh-aspun\u00e3 tsi mindueashti&#8221;, avem silabili cu pripozitsia shi tu&#8221;sh-a lui&#8221; shi cu pronumili shi tu &#8220;sh-as&#8221;(pun\u00e3). Aesti silabi lipsescu scriari &#8220;sh-a&#8221;, nu lipsescu scriari &#8220;shi-a&#8221;.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(5) Tu zboar\u00e3li cari pot s-hib\u00e3 lugursiti ca zboar\u00e3 compusi di<span> <\/span><br \/>\n(i) prifixurli ni, spri, stri shi<span> <\/span><br \/>\n(ii) un zbor di baz\u00e3 tsi nchiseashti cu a,<span> <\/span><br \/>\nvocala a s-pronunts\u00e3 ca sonlu-timelj a shi nu ca diftongul ea\/ia. Bun\u00e3oar\u00e3, lipseashti scriari: ni-ar-su, ni-a-mis-ti-cat, ni-a-vea-ri, spri-a-lin-gu, stri-a-ush (str\u00e3aush), etc. c\u00e3 nu s-pronunts\u00e3 ni-ear-su, ni-ea-mis-ti-cat, ni-ea-vea-ri, spri-ea-lin-gu, stri-ea-ush, etc. cu tuti c\u00e3 putem s-li videm pronuntsati sh-ca: near-su, nea-mis-ti-cat, nea-vea-ri, sprea-lin-gu, strea-ush, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Nota 1 &#8211; Aest\u00e3 regul\u00e3 lipseashti ufilisiri shi la tuti neologhismili di idyea soi ca, bun\u00e3oar\u00e3, substantivili fiminini: a-ten-tsi-i\/a-ten-tsi-e, com-bi-na-tsi-i\/com-bi-na-tsi-e, fi-lo-lo-yi-i\/fi-lo-lo-yi-e, glo-ri-i\/glo-ri-e, etc. tr\u00e3 cari formili articulati lipsescu scriari: a-ten-tsi-a, com-bi-na-tsi-a, fi-lo-lo-yi-a, glo-ri-a, etc. pricum sh-la alti zboar\u00e3 ca: A-dri-an, co-mer-tsi-al, co-pi-am, di-a-lec-tu, di-a-log, va-ri-am, va-ri-an-t\u00e3, etc.<br \/>\nAesti zboar\u00e3 di ma nsus nu lipsescu scriari v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3: A-dri-ean, a-ten-tsi-a, com-bi-na-tsi-a, co-mer-tsi-eal, co-pi-eam, di-ea-lec-tu, di-ea-log, fi-lo-lo-yi-a, glo-ri-a, va-ri-eam, va-ri-ean-t\u00e3, etc.<br \/>\nNota 2 &#8211; Zborlu giugia (tsi va dz\u00e3c\u00e3 shcurtabac), ari trei silabi, shi s-citeashti, cu tuti c\u00e3 nu si scrii, giu-g\u00ed-ea (actsentul pi silaba dit mesi gi). B\u00e3gats oar\u00e3 c\u00e3, ma s-eara cu dau\u00e3 silabi, zborlu lipsea scriari giugea!<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Sonlu 3: Vocala a tsi s-avdi (ma nu si scrii) ca<br \/>\ndiftongul oa\/ua (semivocal\u00e3 o\/u)<br \/>\nVocala a poati si s-pronunts\u00e3 (tu idyea silab\u00e3) cu un\u00e3 semivocal\u00e3 o\/u dininti, tsi s-avdi shcurtu ma nu si scrii, va dz\u00e3c\u00e3, s-pronunts\u00e3 ca diftongul oa\/ua.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Regul\u00e3 &#8211; Shapti zboar\u00e3 articulati, iu sonlu oa\/ua yini dup\u00e3 un\u00e3 vocal\u00e3 u, lipsescu scriari cu a, zboar\u00e3li: au-a, cu-a, dzu-a, mai-mu-a, mi-du-a\/m\u00e3-du-a, ve-du-a, u-ari\/u-\u00e1t (shi derivatili u-a-t\u00e3, u-ats, u-a-ti).<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Nota 1 &#8211; B\u00e3gats oar\u00e3 c\u00e3 shaptili zboar\u00e3 dit regula di ma nsus s-avdu cu oa\/ua ma nu lipsescu scriari ca: au-ua, cu-ua, dzu-ua, mai-mu-ua, mi-du-ua\/m\u00e3-du-ua, ve-du-ua, u-uari\/u-u\u00e1t (u-ua-t\u00e3, u-uats, u-ua-ti).<br \/>\nNota 2 &#8211; Protili shasi zboar\u00e3 suntu formili articulati a substantivilor fiminini tsi bitisescu (la forma-a lor niarticulat\u00e3) cu un\u00e3 vocal\u00e3 \u00e3 tsi s-avdi u\u00e3 sh-tsi yini dup\u00e3 un\u00e3 vocal\u00e3 u; suntu formili articulati a zboar\u00e3lor a-u-\u00e3, cu-\u00e3, dzu-\u00e3, mai-mu-\u00e3, mi-du-\u00e3\/m\u00e3-du-\u00e3 shi ve-du-\u00e3. Zborlu dit soni, u-ari\/u-\u00e1t, yini di la substantivlu ou, ma ghini dz\u00e3s, di la un verbu, chirut tora, tsi va dz\u00e3c\u00e3 &#8220;fac oau\u00e3&#8221;.<br \/>\nNota 3 -Tu protili shasi zboar\u00e3, litira a tsi s-avdi ua, yini dup\u00e3 un\u00e3 silab\u00e3 tsi bitiseashti cu u. Ma s-bitisea cu un\u00e3 alt\u00e3 vocal\u00e3 ca, bun\u00e3oar\u00e3, vocala a dit zboar\u00e3li a-roa-ua, cu-ra-ua, ha-ra-ua, nea-ua, stea-ua, etc. diftongul ua va si ngr\u00e3psea ntreg.<span> <\/span><br \/>\nDi-aest\u00e3 itie, ndoi scriitori arm\u00e3nj urmeadz\u00e3 regula general\u00e3 shi shasili zboar\u00e3 di ma nsus suntu scriati, cum nu lipsescu scriari dup\u00e3 regulili di Bituli:<span> <\/span><br \/>\n(i) a-u-u\u00e3, cu-u\u00e3, dzu-u\u00e3, mai-mu-u\u00e3, mi-du-u\u00e3\/m\u00e3-du-u\u00e3 shi ve-du-u\u00e3 c\u00e3ndu suntu niarticulati; shi<span> <\/span><br \/>\n(ii) au-ua, cu-ua, dzu-ua, mai-mu-ua, mi-du-ua\/m\u00e3-du-ua, shi ve-du-ua, c\u00e3ndu suntu articulati.<br \/>\nNu vrem s-dz\u00e3tsem c\u00e3 noi avem ndriptati. Nu vrem nec\u00e3 s-dz\u00e3tsem c\u00e3 alts\u00e3 au ndriptati. Tsi easti ndreptu sh-tsi easti str\u00e3mbu, ts\u00e3ni di regula fapt\u00e3. Mini aveam pripus\u00e3 Bituli ca s\u00e3 scriem zboar\u00e3li cu ua, nu cu a. Ma, tr\u00e3 standardizarea-a scriariljei, sh-di itii tsi nu li-aspunem aoa, n-aduchim tuts Bituli, c\u00e3 easti ghini s-f\u00e3tsem regula ashi cum u-aspusim ma nsus.<br \/>\nNota 4 -Verbul aruedz (tsi yini di la zborlu aroau\u00e3 sh-va dz\u00e3c\u00e3 &#8220;molj cu-aroau\u00e3&#8221; ic\u00e3 &#8220;fac s-cad\u00e3 aroaua pri&#8221;), ari imperfectul a-ru-am, a-ru-ai, partitsiplu tricut a-ru-a-t\u00e3 shi infinitivlu, a-ru-a-ri. Aoa litira a s-pronunts\u00e3 cu sonlu a ljei di baz\u00e3, a, shi nu s-pronunts\u00e3 oa\/ua.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Sonlu 4: Vocala Mut\u00e3 a (tsi NU s-avdi)<br \/>\nAvem dau\u00e3 turlii di son a-mut:<span> <\/span><br \/>\n(i) un\u00e3 vocal\u00e3 a tsi normal poati si s\u00e3 ngr\u00e3pseasc\u00e3, c\u00e3 tu multi grai s-avdi; ma, di itia c\u00e3 di multi ori, tu zbur\u00e3rea di-arad\u00e3, nu s-avdi, s-lo apofasea Bituli ca vocala a s-nu si scrii, nec\u00e3 si s-avd\u00e3; shi<span> <\/span><br \/>\n(ii) un vocal\u00e3 a tsi easti scriat\u00e3 totna, ma nu s-avdi, di sibepea c\u00e3 easti ligat\u00e3 di un\u00e3 alt\u00e3 vocal\u00e3 a, cu cari s-avdi pronuntsat\u00e3 deadun.<span> <\/span><br \/>\nAesti dau\u00e3 turlii li-aspunem tu regula di ma nghios.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Regul\u00e3 &#8211; (1) Zboar\u00e3li tsi ahiursescu cu sonurli an\/n shi am\/m (cari, di multi ori, pot si s-avd\u00e3 sh-cu \u00e3n\/\u00e3m tu ahiursit\u00e3), tr\u00e3 cari litira a poati s-hib\u00e3 pronuntsat\u00e3, ma poati shi s-nu hib\u00e3 pronuntsat\u00e3, lipsescu scriari f\u00e3r\u00e3 a shi f\u00e3r\u00e3 ca si s-leag\u00e3 (cu un\u00e3 cratim\u00e3) di zborlu din fats\u00e3.<span> <\/span><br \/>\nUn\u00e3 exceptsie poati si s-fac\u00e3 c\u00e3ndu:<span> <\/span><br \/>\n(i) zborlu s-afl\u00e3 dup\u00e3 un\u00e3 consoan\u00e3 ic\u00e3 tu nchisita di fraz\u00e3; shi<span> <\/span><br \/>\n(ii) autorlu va s-aspun\u00e3 maxus c\u00e3 a easti un\u00e3 vocal\u00e3 tsi lipseashti pronuntsari, ca bun\u00e3oar\u00e3, tu un\u00e3 puizii iu ritmul a versului u caft\u00e3.<br \/>\n(2) Un zbor tsi bitiseashti cu a, shi un altu zbor tsi yini dup\u00e3 el shi nchiseashti cu a (inclusiv particula-a genitivlui, a\/al\/ali)<span> <\/span><br \/>\n(i) lipsescu scriari ntredz ca dau\u00e3 zboar\u00e3 ahoryea f\u00e3r\u00e3 s-hib\u00e3 ligati cu un\u00e3 cratim\u00e3, c\u00e3ndu nu s-avdu deadun, shi<span> <\/span><br \/>\n(ii) lipsescu scriari ntredz ca dau\u00e3 zboar\u00e3 ligati cu un\u00e3 cratim\u00e3, c\u00e3ndu s-avdu deadun, ca un singur zbor.<span> <\/span><br \/>\nDau\u00e3li vocali a lipsescu totna scriari. \u00c3n particular, c\u00e3ndu protlu zbor easti<span> <\/span><br \/>\n(i) un\u00e3 monosilab\u00e3 ca: la, va, ca, tra, ma, etc. ic\u00e3<span> <\/span><br \/>\n(ii) un prifixu ca: para shi xana, sh-andoilu zbor easti un zbor tsi nchiseashti cu a,<span> <\/span><br \/>\ndau\u00e3li vocali a lipsescu totna scriari sh-atumtsea c\u00e3ndu s-avdu ca dau\u00e3 zboar\u00e3 ahoryea, f\u00e3r\u00e3 s-hib\u00e3 ligati cu un\u00e3 cratim\u00e3, sh-atumtsea c\u00e3ndu suntu ligati cu un\u00e3 cratim\u00e3, c\u00e3 s-avdu deadun, ca un singur zbor.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Bun\u00e3oar\u00e3:<br \/>\n(1) Zboar\u00e3li polisilabi tsi ahiursescu cu sonurli an\/n shi am\/m shi normal suntu pronuntsati cu a ic\u00e3 \u00e3 tu nchisit\u00e3, lipsescu scriari ca zboar\u00e3li: mbud-yi-ses-cu, mbu-nedz, nc\u00e3-nes-cu, nchea-dic, ndoa-pir, ndrip-ta-ti, ngr\u00e3p-ses-cu, ntsap, nvets, nvi-cljedz, nyi-li-ces-cu, nyi-sedz, etc.<span> <\/span><br \/>\nAfoar\u00e3 di exceptsiili aspusi tu regula di ma nsus, aesti zboar\u00e3<span> <\/span><br \/>\n(i) nu lipsescu scriari: am-bud-yi-ses-cu, am-bu-nedz, an-c\u00e3-nes-cu, an-chea-dic, an-doa-pir, an-drip-ta-ti, an-gr\u00e3p-ses-cu, an-tsap, an-vets, an-vi-cljedz, an-yi-li-ces-cu, an-yi-sedz, etc.<span> <\/span><br \/>\n(ii) nec\u00e3 scriari: \u00e3m-bud-yi-ses-cu, \u00e3m-bu-nedz, \u00e3n-c\u00e3-nes-cu, \u00e3n-chea-dic, \u00e3n-doa-pir, \u00e3n-drip-ta-ti, \u00e3n-gr\u00e3p-ses-cu, \u00e3n-tsap, \u00e3n-vets, \u00e3n-vi-cljedz, \u00e3n-yi-li-ces-cu, \u00e3n-yi-sedz, etc. shi<span> <\/span><br \/>\n(iii) nec\u00e3 scriari (shi ligari cu un\u00e3 cratim\u00e3 di zboar\u00e3li di dinintea-a lor), ca: -mbud-yi-ses-cu, -mbu-nedz, -nc\u00e3-nes-cu, -nchea-dic, -ndoa-pir, -ndrip-ta-ti, -ngr\u00e3p-ses-cu, -ntsap, -nvets, -nvi-cljedz, -nyi-li-ces-cu, -nyi-sedz, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(2) Un zbor cari nchiseashti cu vocala a shi yini dup\u00e3 un altu zbor tsi bitiseashti cu vocala a, lipseashti scriari ashi cum easti aspus tu exemplili:<span> <\/span><br \/>\n(i) casa aest\u00e3, narea aroshi, capela atsea arosha, etc. c\u00e3ndu zboar\u00e3li s-avdu ahoryea; shi<span> <\/span><br \/>\n(ii) casa-aest\u00e3, narea-aroshi, capela-atsea-arosha, etc. c\u00e3ndu s-avdu deadun, ca un singur zbor.<span> <\/span><br \/>\nAesti expresii nu lipsescu v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 scriari: cas-aest\u00e3, casa-est\u00e3, casa est\u00e3, nare-aroshi, narea-roshi, narea roshi, capel-atsea-rosha, capela-tsea-rosha, capela tsea rosha, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(3) Particula a\/al\/ali a genitivlui lipseashti scriari ca tu exemplili:<span> <\/span><br \/>\n(i) stizma a noastr\u00e3, capela a ljei, casa ali Marie, narea al Cola, etc. c\u00e3ndu particula a\/al\/ali s-avdi ca un zbor ahoryea; shi<span> <\/span><br \/>\n(ii) stizma-a noastr\u00e3, capela-a ljei, casa-ali Marie, narea-al Cola etc. c\u00e3ndu, tu zbur\u00e3ri, particula s-avdi alichit\u00e3 di zborlu din fats\u00e3.<span> <\/span><br \/>\nAesti expresii nu lipsescu v\u00e3rn\u00e3oar\u00e3 scriari: stizma noastr\u00e3, capela ljei, casa-li Marie, narea-l Cola, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(4) C\u00e3ndu zborlu din fats\u00e3 easti (i) un\u00e3 monosilab\u00e3 ca: la, va, ca, tra, ma, etc. ic\u00e3 (ii) un prifixu ca: para, xana, etc. shi zborlu di din\u00e3poi nchiseashti cu vocala a, dau\u00e3li zboar\u00e3 lipsescu scriari ca tu expresiili:<span> <\/span><br \/>\n(i) la atsel, va aduts, ca alantu, la aveari, ma aratsi, para adar, para aduc, xana adar, xana aduc, etc. c\u00e3ndu s-avdu ahoryea ca dau\u00e3 zboar\u00e3, shi<span> <\/span><br \/>\n(ii) la-atsel, va-aduts, ca-alantu, la-aveari, ma-aratsi, para-adar, para-aduc, xana-adar, xana-aduc, etc. c\u00e3ndu s-avdu deadun, ca un singur zbor.<br \/>\nEali nu lipsescu scriari, c\u00e3ndu s-avdu deadun, ca: l-atsel, v-aduts, c-alantu, l-aveari, m-aratsi, paraadar\/paradar, paraaduc\/ paraduc, xanaadar\/xanadar, xanaaduc\/xanaduc, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">PRUBLEMI<br \/>\nTu cati prublem\u00e3 di ma nghios, va d\u00e3m un textu tu cari va si s-afl\u00e3 ndau\u00e3 zboar\u00e3 scriati maxus cu alathus. Lucrul a cititorlui va s-hib\u00e3 ca s-li afl\u00e3 aesti zboar\u00e3, s-li ngr\u00e3pseasc\u00e3 cum lipseashti shi s-afl\u00e3 tsi regul\u00e3 dit lectsii avem c\u00e3lcat\u00e3 tu scriari. B\u00e3gats oar\u00e3 c\u00e3 regulili di scriari tsi va c\u00e3lc\u00e3m, suntu mash atseali dit aest\u00e3 lectsii. Alantu textu easti scriat cum lipseashti, dup\u00e3 regulili a noastri.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Prublema 1 (ndreapt\u00e3 maxus di noi ca s-aspun\u00e3 zboar\u00e3 niscriati ghini) &#8211; Dzuua di iarn\u00e3 iara musheat\u00e3. Maia shidea n cas\u00e3, ning\u00e3 vatr\u00e3. Casa ljei nu eara multu mari. Cum iara di jeali, purta un\u00e3 sheamii lai n cap. C\u00e3meashea di pri n\u00e3s\u00e3, lj-eara sh-ea lai. Arusheatsa-a pir\u00e3ljei u nc\u00e3ldza. Cljiashtili eara ning\u00e3 n\u00e3s\u00e3. Ma nu vru s-acats\u00e3 di jearlu tsi nyilicea pristi cinushea-tsea dit vatr\u00e3. Vrea s-bag\u00e3 cafelu s-hiarb\u00e3, ma nu-avea chiro. Sh-foclu tr\u00e3dzia s-moar\u00e3. S-minduia s-duc\u00e3 n p\u00e3zari s-acump\u00e3r\u00e3 ndau\u00e3 lucri: p\u00e3ni, cash, njeari, l\u00e3cumi, etc. Astar\u00e3 vrea s-lji miasc\u00e3 oaspitslji-atselj tsi lji-ashtipta s\u00e3-lj yin\u00e3 n vizit\u00e3. Gljeatsa din cali s-avea tuchit\u00e3. Ma lji-angrica si s-duc\u00e3 n p\u00e3zari, c\u00e3 &#8220;ausheaticlu iasti greu&#8221;. Ma nu-avea tsi s-fac\u00e3: lipsea si s-duc\u00e3.<br \/>\nCum inshea nafoar\u00e3 prit ushea-atsea din fats\u00e3, \u00e3ncljisi ghini ushea cu cljeaia shi vidzu c\u00e3, cum tricu praglu di cas\u00e3, u-ast\u00e3lje c\u00e3tushea-atsea laia. &#8220;Nu para iasti semnu bun&#8221; sh-dz\u00e3si ea cu mintia. \u00c3n cali afl\u00e3 un\u00e3 alt\u00e3 muljeari, moashi sh-n\u00e3s\u00e3, soats\u00e3 di-a ljei. Haraoa eara mari, c\u00e3 nu s-aveau vidzut\u00e3 cu moashea di sheapti dz\u00e3li. S-b\u00e3shear\u00e3. Dau\u00e3li muljeri imnau agonjea, c\u00e3 iara ca am\u00e3nat. Nchisea s-antunearic\u00e3. S-videa niori pri tser, ma s-videa ghini shi steaoa-atsea marea.<br \/>\nAc\u00e3tsar\u00e3 s-fac\u00e3 niheam\u00e3 moabeti. Maia u durea niheam\u00e3 gushea sh-tr-atsea zbura ma puts\u00e3n, asculta ma multu. Nu para-avdza ghini di-un\u00e3 ureaclji. Tr-atsea sh-aplic\u00e3 ureacljea-atsea buna c\u00e3tr\u00e3 soats\u00e3. Deadir\u00e3 n cali di-un\u00e3 pirushean\u00e3 cari, asp\u00e3reat\u00e3, nchisi s-azbuair\u00e3. Nisheani di pulj. Vidzur\u00e3 sh-un b\u00e3rbat-nc\u00e3lar, pi-un\u00e3 shiau\u00e3 tsi-aspunea multu veaclji.<span> <\/span><br \/>\nAgiumsir\u00e3 n p\u00e3zari. Ved aua un om tsi sheadi pi un scamnu sh-vindi ndau\u00e3 lucri. Omlu u cunushtea ghini moasha, sh-tinjiea tsi lji-u purta lu nchidica s\u00e3-lji vind\u00e3 lucri slabi. C\u00e3rvealjea di p\u00e3ni lji-eara uscat\u00e3. Cuua aspunea sh-ia multu uscat\u00e3. Maia nu u-acump\u00e3r\u00e3, ma acump\u00e3r\u00e3 mash ndau\u00e3 meari. Shi-aesti earau veclji, sh-coajea mearilor aspunea multu sufrusit\u00e3. Li luar\u00e3 lucrili acump\u00e3rati cu n\u00e3si shi s-turnar\u00e3 la casa lor.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Prublema 2 (loat\u00e3 dit rivista di Skopje, &#8220;Grailu Arm\u00e3nescu&#8221;, Anlu 1, Numir 1, Mai 1997, padzina 1; tu textu al\u00e3xim scriarea-a sonlui i, c\u00e3 cititorlu nu-ari ninga nvitsat\u00e3 aest\u00e3 regul\u00e3 shi zboar\u00e3li cu i fur\u00e3 scriati cum lipseashti) &#8211; Ma musheat\u00e3 num\u00e3 zate shi nu s-putea! &#8220;Grailu Arm\u00e3nescu&#8221; spuni multi; spuni c\u00e3 noi arm\u00e3njlji ca un\u00e3 mileti-ahorghea din Balcanj, avem un\u00e3 musheat\u00e3 limb\u00e3 cari u-avem ca yishteari armas\u00e3 shi vigljeat\u00e3 di para-para-p\u00e3p\u00e3njlji nica dit etili-atseali cari tora s-ved diparti ca tu neguri di dau\u00e3 njilj di-anj. Limba-arm\u00e3neasc\u00e3 easti mushuteatsa cu cari n\u00e3 pirif\u00e3nsim tuts noi cari n\u00e3 u vrem Arm\u00e3namea. Limba-arm\u00e3neasc\u00e3 easti-atsea pi cari s-c\u00e3ntar\u00e3 njiljli di c\u00e3ntitsi cari li-avem shi cari li-afl\u00e3m shi pit c\u00e3rts\u00e3li veclji, limba pi cari multi dadi sh-diznjirdar\u00e3 shi-sh lji-adunar\u00e3 njitslji-a lor ta s-doarm\u00e3 tu s\u00e3rm\u00e3nits\u00e3, limba pi cari multi feati shi gionj sh-lji spusir\u00e3 &#8220;caimadzlji&#8221;-a sivd\u00e3lui ma shi limba pi cari s-pl\u00e3msir\u00e3 shi s-mirlusir\u00e3 mults\u00e3 gionj picurari shi c\u00e3rv\u00e3nari shi dascalj shi prefts\u00e3, cari sh-u deadir\u00e3 bana ti vruta-l\u00e3 Arm\u00e3nami, tu etsli mintiti shi tu anjlji grei ti-Arm\u00e3namea l\u00e3 dz\u00e3tsem c\u00e3 suntu Apostolj shi Martiri-arm\u00e3neshts\u00e3. C\u00e3, crip\u00e3ri shi-anj grei zate Arm\u00e3njlji avur\u00e3 ca baia &#8211; nu shtea multu ti ghinets.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Prublema 3 (loat\u00e3 dit: &#8220;Zborlu a Nostru, Anlu XIII, Nr 2 (50) 1996, padzina 45: (i) u-lu shcurtu dit bitisita-a zboar\u00e3lor nu fu scriat di noi; (ii) i-lu shcurtu dup\u00e3 litira sh scriat di autor, nu easti scriat dup\u00e3 regula di Bituli; shi (iii) sonlu ghamma n\u00e3intea sonlui r lu scriem g, nu y cum u-ari fapt\u00e3 autorlu)<span> <\/span><br \/>\nLoai tu chiro mushatlu calendar a Lig\u00e3ljei, ti anlu 1996, cartea (scrisoarea) a voastr\u00e3 dit meslu Shcurtu sh-tora, cljimarea la adunarea (andamasea) di Aminciu. Ac\u00e3 tuti tsi-ai pitricut\u00e3 suntu angr\u00e3psiti pi un\u00e3 limb\u00e3 tsi nu u ac\u00e3chisescu, voi s-v\u00e3 ifh\u00e3r\u00e3st\u00e3sescu ti vrearea sh-pidimolu a vostru tra s-ts\u00e3nets lig\u00e3tur\u00e3 fr\u00e3tseasc\u00e3 cu arm\u00e3namea di iutsido. Cu tuti c\u00e3 la adun\u00e3rli a voastri nu s\u00e3 zburashti arm\u00e3neashti, aveam mari mirachi s-ved nica un\u00e3oar\u00e3 locurili ca dit paradis sh-livenda arm\u00e3nami di Aminciu tsi \u00e3sh tinjiseashti cu pirifanji limba latineasc\u00e3, ar\u00e3dzli shi str\u00e3aushescul portu dit Pindu cari suntu un\u00e3 scump\u00e3 aveari cultural\u00e3 nu mash a arm\u00e3namiljei dit veacljea sh-marea provincie roman\u00e3 &#8220;Macedonia&#8221; (Ipir, Thesalia, veacljea Macedonie, iu fitrusi arm\u00e3namea sh-iu armasi p\u00e3n\u00e3 az\u00e3), ma, suntu un\u00e3 mushat\u00e3 cumat\u00e3 sh-dit yishtearea a Elladiljei shi dit atsea ma mari, a Europ\u00e3ljei &#8211; tr\u00e3 cari cil\u00e3st\u00e3sim s-hib\u00e3 patria di deadun sh-ti tut\u00e3 miletea a noastr\u00e3.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">DIZLIGAREA-A PRUBLEMILOR<br \/>\nZboar\u00e3li tsi nu suntu scriati dup\u00e3 regulili a noastri va s-hib\u00e3 sumliniati shi scriati cum lipseashti. Deapoea, tr\u00e3 cati zbor scriat cu alathus, va dz\u00e3tsem regulili tsi fur\u00e3 c\u00e3lcati.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Prublema 1 &#8211; Dzua di iarn\u00e3 eara mushat\u00e3. Maea shidea n cas\u00e3, ning\u00e3 vatr\u00e3. Casa-a ljei nu eara multu mari. Cum eara di jali, purta un\u00e3 shamii lai n cap. C\u00e3measha di pri n\u00e3s\u00e3, lj-eara sh-ea lai. Arushatsa-a pir\u00e3ljei u nc\u00e3ldza. Cljashtili eara ning\u00e3 n\u00e3s\u00e3. Ma nu vru s-acats\u00e3 v\u00e3r\u00e3 cumat\u00e3 di jarlu tsi nyilicea pristi cinusha-atsea dit vatr\u00e3. Vrea s-bag\u00e3 cafelu s-hearb\u00e3, ma nu-avea chiro. Sh-foclu tr\u00e3dzea s-moar\u00e3. S-minduea s-duc\u00e3 n p\u00e3zari s-acump\u00e3r\u00e3 ndau\u00e3 lucri: p\u00e3ni, cash, njari, l\u00e3cumi, etc. Astar\u00e3 vrea s-lji measc\u00e3 oaspitslj-atselj tsi lj-ashtipta s\u00e3-lj yin\u00e3 n vizit\u00e3. Gljatsa din cali s-avea tuchit\u00e3. Ma lji ngrica si s-duc\u00e3 n p\u00e3zari, c\u00e3 &#8220;aushaticlu easti greu&#8221;. Ma nu-avea tsi s-fac\u00e3: lipsea si s-duc\u00e3.<br \/>\nCum insha nafoar\u00e3 prit usha-atsea din fats\u00e3, ncljisi ghini usha cu cljaea shi vidzu c\u00e3, cum tricu praglu di cas\u00e3, u-ast\u00e3lje c\u00e3tusha-atsea laea. &#8220;Nu para easti semnu bun&#8221; sh-dz\u00e3si ea cu mintea. \u00c3n cali afl\u00e3 un\u00e3 alt\u00e3 muljari, moashi sh-n\u00e3s\u00e3, soats\u00e3 di-a ljei. Haraua eara mari, c\u00e3 nu s-avea vidzut\u00e3 cu moasha di shapti dz\u00e3li. S-b\u00e3shar\u00e3. Dau\u00e3li muljeri imna agonja, c\u00e3 eara ca am\u00e3nat. Nchisea s\u00e3 ntunearic\u00e3. S-videa niori pri tser, ma s-videa ghini shi steaua-atsea marea.<br \/>\nAc\u00e3tsar\u00e3 s-fac\u00e3 niheam\u00e3 muabeti. Maea u durea niheam\u00e3 gusha sh-tr-atsea zbura ma puts\u00e3n, asculta ma multu. Nu para-avdza ghini di-un\u00e3 ureaclji. Tr-atsea sh-aplic\u00e3 ureaclja-atsea buna c\u00e3tr\u00e3 soats\u00e3. Deadir\u00e3 n cali di-un\u00e3 pirushan\u00e3 cari, asp\u00e3reat\u00e3, nchisi s-azboair\u00e3. Nishani di pulj. Vidzur\u00e3 sh-un b\u00e3rbat nc\u00e3lar, pi-un\u00e3 shau\u00e3 tsi-aspunea multu veaclji.<span> <\/span><br \/>\nAgiumsir\u00e3 n p\u00e3zari. Ved aoa un om tsi shadi pi un scamnu sh-vindi ndau\u00e3 lucri. Omlu u cunushtea ghini moasha, sh-tinjia tsi lji-u purta lu nchidica s\u00e3-lji vind\u00e3 lucri slabi. C\u00e3rvealja di p\u00e3ni lji-eara uscat\u00e3. Cua aspunea sh-ia multu uscat\u00e3. Maea nu u-acump\u00e3r\u00e3, ma acump\u00e3r\u00e3 mash ndau\u00e3 meari. Shi-aesti eara veclji, sh-coaja-a mearilor aspunea multu sufrusit\u00e3. Li luar\u00e3 lucrili acump\u00e3rati cu n\u00e3si shi s-turnar\u00e3 la casa-a lor.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(1) Regula dz\u00e3tsi ca diftongul ea\/ia si ngr\u00e3pseasc\u00e3 ea; tr-atsea zboar\u00e3li: &#8220;cljaia, iara (verbul), iasti, hiarb\u00e3, laia, maia, miasc\u00e3, minduia, mintia, tr\u00e3dzia&#8221; lipsescu scriari: &#8220;cljaea, eara (verbul), easti, hearb\u00e3, laea, maea, measc\u00e3, minduea, mintea, tr\u00e3dzea&#8221;.<br \/>\n(2) Regula dz\u00e3tsi ca diftongul ea\/ia tsi yini dup\u00e3 vocala i, si ngr\u00e3pseashti a, nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti ea\/ia; tr-atsea, zborlu &#8220;tinjiea&#8221; va scriari &#8220;tinjia&#8221;.<br \/>\n(3) Regula dz\u00e3tsi ca diftongul ea\/ia tsi yini dup\u00e3 litira simpl\u00e3 j, shi dup\u00e3 litirili compusi lj shi nj, si ngr\u00e3pseashti a, nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti ea\/ia; tr-atsea, zboar\u00e3li: &#8220;agonjea, c\u00e3rvealjea, cljeaea, cljeashtili, coajea, gljeatsa, jeali, jearlu, lji-ashtipta, muljeari, njeari, oaspitslji-atselj, ureacljea&#8221;, lipsescu scriari: &#8220;agonja, c\u00e3rvealja, cljaea, cljashtili, coaja, gljatsa, jali, jarlu, lj-ashtipta, muljari, njari, oaspitslj-atselj, ureaclja&#8221;.<br \/>\n(4) Regula dz\u00e3tsi ca diftongul ea\/ia tsi yini dup\u00e3 sonlu sh, si ngr\u00e3pseashti a, nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti ea\/ia; tr-atsea zboar\u00e3li: &#8220;arusheats\u00e3, ausheatic, b\u00e3sheari, c\u00e3meashea, c\u00e3tushea, gushea, inshea, moashea, musheat\u00e3, nisheani, pirushean\u00e3, sheadi, sheamii, sheapti, sheau\u00e3, ushea&#8221; lipsescu scriari: &#8220;arushats\u00e3, aushatic, b\u00e3shari, c\u00e3measha, c\u00e3tusha, gusha, insha, moasha, mushat\u00e3, nishani, pirushan\u00e3, shadi, shamii, shapti, shau\u00e3, usha&#8221;.<br \/>\n(5) Regula dz\u00e3tsi c\u00e3 diftongul oa\/ua si scrii oa (c\u00e3ndu nu yini dup\u00e3 vocala u), tu zboar\u00e3 ca: &#8220;aua, azbuair\u00e3, luar\u00e3&#8221;; aesti zboar\u00e3 lipsescu scriari: &#8220;aoa, azboair\u00e3, loar\u00e3&#8221;. Ma avem shi exceptsiili: &#8220;haraoa, moabeti, steaoa&#8221; tsi lipsescu scriari: &#8220;haraua, muabeti, steaua&#8221;.<br \/>\n(6) Regula dz\u00e3tsi c\u00e3 diftongul oa\/ua tsi yini dup\u00e3 vocala u shi scrii a, ca tu zboar\u00e3li: &#8220;cuua, dzuua&#8221; tsi lipsescu scriari: &#8220;cua, dzua&#8221;.<span> <\/span><br \/>\n(7) Regula-a sonlui a, c\u00e3ndu easti mut, n\u00e3 dz\u00e3tsi c\u00e3 zboar\u00e3li: &#8220;s-antunearic\u00e3, \u00e3ncljisi, b\u00e3rbat-nc\u00e3lar, casa lor, casa ljei, c\u00e3tusha-tsea, coaja mearilor, lji-angrica&#8221;, lipsescu scriari: &#8220;si ntunearic\u00e3, ncljisi, b\u00e3rbat nc\u00e3lar, casa-a lor, casa-a ljei, c\u00e3tusha-atsea, coaja-a mearilor, lji ngrica&#8221;.<br \/>\n(8) Regula dz\u00e3tsi c\u00e3 sufixul a imperfectului, persoana-a treia plural lipseashti s-hib\u00e3 a, nu au; tr-atsea zboar\u00e3li: &#8220;s-aveau, imnau, s-videau&#8221;, lipsescu scriari: &#8220;s-avea, imna, s-videa&#8221;.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Prublema 2 (loat\u00e3 dit rivista di Skopje, &#8220;Grailu Arm\u00e3nescu&#8221;, Anlu 1, Numir 1, Mai 1997, padzina 1; tu textu al\u00e3xim scriarea-a sonlui i, c\u00e3 cititorlu nu-ari ninga nvitsat\u00e3 aest\u00e3 regul\u00e3 shi zboar\u00e3li cu i fur\u00e3 scriati cum lipseashti) &#8211; Ma mushat\u00e3 num\u00e3 zate shi nu s-putea! &#8220;Grailu Arm\u00e3nescu&#8221; spuni multi; spuni c\u00e3 noi arm\u00e3njlji ca un\u00e3 mileti-ahorghea din Balcanj, avem un\u00e3 mushat\u00e3 limb\u00e3 cari u-avem ca yishteari armas\u00e3 shi vigljat\u00e3 di para-para-p\u00e3p\u00e3njlji nica dit etili-atseali cari tora s-ved diparti ca tu neguri di dau\u00e3 njilj di-anj. Limba-arm\u00e3neasc\u00e3 easti mushuteatsa cu cari n\u00e3 pirif\u00e3nsim tuts noi cari n\u00e3 u vrem Arm\u00e3namea. Limba-arm\u00e3neasc\u00e3 easti-atsea pi cari s-c\u00e3ntar\u00e3 njiljli di c\u00e3ntits cari li-avem shi cari li-afl\u00e3m shi pit c\u00e3rts\u00e3li veclji, limba pi cari multi dadi sh-diznjirdar\u00e3 shi-sh lj-adunar\u00e3 njitslj-a lor ta s-doarm\u00e3 tu s\u00e3rm\u00e3nits\u00e3, limba pi cari multi feati shi gionj sh-lji spusir\u00e3 &#8220;caimadzlji&#8221;-a sivd\u00e3lui ma shi limba pi cari s-pl\u00e3msir\u00e3 shi s-mirlusir\u00e3 mults\u00e3 gionj picurari shi c\u00e3rv\u00e3nari shi dascalj shi prefts\u00e3, cari sh-u deadir\u00e3 bana ti vruta-l\u00e3 Arm\u00e3nami, tu etsli mintiti shi tu anjlji grei ti-Arm\u00e3namea sh-az\u00e3 l\u00e3 dz\u00e3tsem c\u00e3 suntu Apostolj shi Martiri-arm\u00e3neshts\u00e3. C\u00e3, crip\u00e3ri sh-anj grei zate Arm\u00e3njlji avur\u00e3 ca baia &#8211; nu shtea multu ti ghinets.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Regula tsi-ari s-fac\u00e3 cu scriarea-a diftongului ea\/ia, c\u00e3ndu yini dup\u00e3 vocala i, litira simpl\u00e3 j shi litirili compusi lj, nj shi sh fu c\u00e3lcat\u00e3. Ashi afl\u00e3m zboar\u00e3li: &#8220;lji-adunar\u00e3, musheat\u00e3, njitslji-a, shi-anj, shi-az\u00e3, vigljeat\u00e3&#8221;, tsi lipsea scriari: &#8220;lj-adunar\u00e3, mushat\u00e3, njitslj-a, sh-anj, sh-az\u00e3, vigljat\u00e3&#8221;.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Prublema 3 (loat\u00e3 dit: &#8220;Zborlu a Nostru, Anlu XIII, Nr 2 (50) 1996, padzina 45. Tu scriarea-a textului featsim trei al\u00e3xiri: (i) u-lu shcurtu dit bitisita-a zboar\u00e3lor nu fu scriat di noi; (ii) i-lu shcurtu dup\u00e3 litira sh scriat di autor, nu easti scriat dup\u00e3 regula di Bituli; shi (iii) sonlu ghamma n\u00e3intea sonlui r noi lu scriem g, nu y cum u-ari fapt\u00e3 autorlu)<span> <\/span><br \/>\nLoai tu chiro mushatlu calendar a Lig\u00e3ljei, ti anlu 1996, cartea (scrisoarea) a voastr\u00e3 dit meslu Shcurtu sh-tora, cljimarea la adunarea (andamasea) di Aminciu. Ac\u00e3 tuti tsi-ai pitricut\u00e3 suntu angr\u00e3psiti pi un\u00e3 limb\u00e3 tsi nu u ac\u00e3chisescu, voi s-v\u00e3 ifh\u00e3r\u00e3st\u00e3sescu ti vrearea sh-pidimolu a vostru tra s-ts\u00e3nets lig\u00e3tur\u00e3 fr\u00e3tseasc\u00e3 cu arm\u00e3namea di iutsido. Cu tuti c\u00e3 la adun\u00e3rli a voastri nu s\u00e3 zburashti arm\u00e3neashti, aveam mari mirachi s-ved nica un\u00e3oar\u00e3 locurili ca dit paradis sh-livenda arm\u00e3nami di Aminciu tsi \u00e3sh tinjiseashti cu pirifanji limba latineasc\u00e3, ar\u00e3dzli shi str\u00e3aushescul portu dit Pindu cari suntu un\u00e3 scump\u00e3 aveari cultural\u00e3 nu mash a arm\u00e3namiljei dit veaclja sh-marea provincie roman\u00e3 &#8220;Macedonia&#8221; (Ipir, Thesalia, veaclja Macedonie, iu fitrusi arm\u00e3namea sh-iu armasi p\u00e3n\u00e3 az\u00e3), ma, suntu un\u00e3 mushat\u00e3 cumat\u00e3 sh-dit yishtearea a Elladiljei shi dit atsea ma mari, a Europ\u00e3ljei &#8211; tr\u00e3 cari cil\u00e3st\u00e3sim s-hib\u00e3 patria di deadun sh-ti tut\u00e3 miletea a noastr\u00e3.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Dup\u00e3 regulili di Bituli, zborlu &#8220;veacljea&#8221;, lipsea scriari &#8220;veaclja&#8221;. Pi di-alt\u00e3 parti, zborlu &#8220;mushat\u00e3&#8221; easti scriat cum lipseashti. B\u00e3gats oar\u00e3 c\u00e3 particula a a genetivlui easti totna scriat\u00e3, ca bun\u00e3oar\u00e3: &#8220;calendar a Lig\u00e3ljei, cartea a voastr\u00e3, pidimolu a vostru, adun\u00e3rli a voastri, etc.&#8221;.<\/p>\n<hr size=\"1\" noshade=\"noshade\" \/>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\" align=\"left\"><strong>CURSU DI SCRIARI ARM\u00c3NEASC\u00c3<\/strong><br \/>\ndup\u00e3 Regulili Ast\u00e3siti la Simpozionlu di Standardizari a Scriariljei<br \/>\nArm\u00e3neasc\u00e3 di Bituli, Avgustu, 1997<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\" align=\"left\">anyrapsit di<strong><span> <\/span>TIBERIUS CUNIA<\/strong><\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>LECTSIILI 2 shi 3 &#8211; SCRIAREA-A LITIR\u00c3LJEI A Litira a poati s-aib\u00e3, c\u00e3ndu easti scriat\u00e3, ma multi sonuri: (i) poati s-aib\u00e3 un son-timelj, ascur, di vocal\u00e3 a; (ii) poati si s-avd\u00e3 muljat, ca vocal\u00e3, deadun cu un\u00e3 semivocal\u00e3 e\/i \u00e3n fats\u00e3 cari nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti, va dz\u00e3c\u00e3, un son tsi si scrii a, ma s-avdi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":14,"menu_order":3,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-96","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>LECTSIILI 2 shi 3 - TRA ARMANAMI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LECTSIILI 2 shi 3 - TRA ARMANAMI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"LECTSIILI 2 shi 3 &#8211; SCRIAREA-A LITIR\u00c3LJEI A Litira a poati s-aib\u00e3, c\u00e3ndu easti scriat\u00e3, ma multi sonuri: (i) poati s-aib\u00e3 un son-timelj, ascur, di vocal\u00e3 a; (ii) poati si s-avd\u00e3 muljat, ca vocal\u00e3, deadun cu un\u00e3 semivocal\u00e3 e\/i \u00e3n fats\u00e3 cari nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti, va dz\u00e3c\u00e3, un son tsi si scrii a, ma s-avdi [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TRA ARMANAMI\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"31 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/\",\"url\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/\",\"name\":\"LECTSIILI 2 shi 3 - TRA ARMANAMI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-10-07T20:41:26+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cultura armaneasca\",\"item\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Cursuri ti scriari\",\"item\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"LECTSIILI 2 shi 3\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website\",\"url\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/\",\"name\":\"TRA ARMANAMI\",\"description\":\"Habari di la armanj luati sh&#039;la armanj dati\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LECTSIILI 2 shi 3 - TRA ARMANAMI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"LECTSIILI 2 shi 3 - TRA ARMANAMI","og_description":"LECTSIILI 2 shi 3 &#8211; SCRIAREA-A LITIR\u00c3LJEI A Litira a poati s-aib\u00e3, c\u00e3ndu easti scriat\u00e3, ma multi sonuri: (i) poati s-aib\u00e3 un son-timelj, ascur, di vocal\u00e3 a; (ii) poati si s-avd\u00e3 muljat, ca vocal\u00e3, deadun cu un\u00e3 semivocal\u00e3 e\/i \u00e3n fats\u00e3 cari nu s\u00e3 ngr\u00e3pseashti, va dz\u00e3c\u00e3, un son tsi si scrii a, ma s-avdi [&hellip;]","og_url":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/","og_site_name":"TRA ARMANAMI","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"31 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/","url":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/","name":"LECTSIILI 2 shi 3 - TRA ARMANAMI","isPartOf":{"@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website"},"datePublished":"2009-10-07T20:41:26+00:00","breadcrumb":{"@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsiili-2-shi-3\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cultura armaneasca","item":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Cursuri ti scriari","item":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"LECTSIILI 2 shi 3"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website","url":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/","name":"TRA ARMANAMI","description":"Habari di la armanj luati sh&#039;la armanj dati","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/96","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/96\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/96\/revisions\/97"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}