{"id":113,"date":"2009-10-07T21:51:52","date_gmt":"2009-10-07T20:51:52","guid":{"rendered":"http:\/\/armanami.org\/blog\/?page_id=113"},"modified":"2009-10-07T21:51:52","modified_gmt":"2009-10-07T20:51:52","slug":"lectsia-14","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/","title":{"rendered":"LECTSIA 14"},"content":{"rendered":"<h2><span style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px; font-weight: bold;\">LECTSIA 14 &#8211; SCRIAREA-A LITIRILOR S, SH<\/span><\/h2>\n<p><span style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\"><\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(i) C\u00e3ndu easti scriat\u00e3 ca litir\u00e3 simpl\u00e3 (nu ca parti dit litirili compusi<br \/>\nsh shi ts), litira s ari sonlu-timelj, ascur, ca tu zborlu sem-nu;<br \/>\n(ii) C\u00e3ndu easti scriat\u00e3 ca parti dit litira sh, litira s lja un son muljat<br \/>\nca tu zborlu shoa-ric; shi<br \/>\n(iii) C\u00e3ndu easti scriat\u00e3 ca parti dit litira compus\u00e3 ts, litira s ari<br \/>\nsonlu mut, ca tu zborlu tsea-p\u00e3.<span> <\/span><br \/>\nLigati di sonurli di ma nsus, afl\u00e3m shi<span> <\/span><br \/>\n(i) zboar\u00e3-exceptsii, iu dau\u00e3li litiri s shi h, cari yin un\u00e3 dup\u00e3 alant\u00e3,<br \/>\ns-avdu ca dau\u00e3 sonuri ahoryea s-h; ic\u00e3 dau\u00e3li litiri t shi s tsi yin un\u00e3<br \/>\ndup\u00e3 alant\u00e3 s-pronunt\u00e3 ahoryea t-s;<span> <\/span><br \/>\n(ii) zboar\u00e3 tsi s-avdu dau\u00e3 turlii, sh-cu s sh-cu sh,<span> <\/span><br \/>\n(iii) zboar\u00e3, iu s-lu poati si s-avd\u00e3, sh-ca sonlu-timelj s sh-ca<br \/>\nsonlu-timelj z, shi<span> <\/span><br \/>\n(iv) zboar\u00e3 iu sh-lu poati si s-avd\u00e3, sh-ca sonlu sh sh-ca sonlu j.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Reguli: (1) Litira simpl\u00e3 s ari un son-timelj, ascur, c\u00e3ndu nu s-afl\u00e3:<br \/>\n(i) n\u00e3intea-a litir\u00e3ljei h (nu easti parti dit litira compus\u00e3 sh), ic\u00e3<span> <\/span><br \/>\n(ii) n\u00e3poea-a litir\u00e3ljei t (nu easti parti dit litira compus\u00e3 ts).<br \/>\n(2) Litira compus\u00e3 sh ari un son muljat.<span> <\/span><br \/>\n(3) C\u00e3ndu s-afl\u00e3 n\u00e3poea-a litir\u00e3ljei t (va dz\u00e3c\u00e3, fatsi parti dit litira<br \/>\ncompus\u00e3 ts), litira s ari un son mut, cari nu s-avdi ma al\u00e3xeashti sonlu a<br \/>\nlitir\u00e3ljei t.<br \/>\n(4) Litira s dit un zbor, poati si s-avd\u00e3 nisc\u00e3ntiori sh-ca z. Atumtsea:<span> <\/span><br \/>\n(i) c\u00e3ndu sonlu s\/z s-afl\u00e3 dinintea-a consoanilor: c, ch, f, l, lj, p, r,<br \/>\nt, th shi ts, zborlu lipseashti scriari cu s shi pronuntsari cu s, nu cu z;<span> <\/span><br \/>\n(ii) c\u00e3ndu sonlu s\/z s-afl\u00e3 dinintea-a consoanilor: b, d, dz, dh, g, gh,<br \/>\nm, n, nj, shi v, zborlu nu lipseashti scriari cu s ma scriari shi<br \/>\npronuntsari cu z; shi<span> <\/span><br \/>\n(iii) c\u00e3ndu sonlu s\/z s-afl\u00e3 dinintea-a unei vocal\u00e3, zborlu lipseashti<br \/>\nscriari ashi cum va hib\u00e3 aspus tu un dictsiunar niscriat ninga.<span> <\/span><br \/>\nB\u00e3gats oar\u00e3 c\u00e3 ma nsus zbur\u00e3m<span> <\/span><br \/>\n(i) di sonlu ascur s, nu di sonlu muljat sh shi<span> <\/span><br \/>\n(ii) di litirili simpli s shi z, nu di litirili s shi z tsi fac parti dit<br \/>\nlitirili compusi ts shi dz.<span> <\/span><br \/>\n(5) C\u00e3ndu yin dup\u00e3 litira compus\u00e3 sh (s-muljat), sonurli e shi i:<br \/>\n(i) nu si scriu c\u00e3ndu suntu semivocali;<span> <\/span><br \/>\n(ii) si scriu c\u00e3ndu suntu vocali.<br \/>\nExceptsii la aesti reguli va hib\u00e3 aspusi tu un dictsiunar niscriat ninga.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Bun\u00e3oar\u00e3, dup\u00e3 regula di ma nsus:<br \/>\n(1) C\u00e3ndu nu s-afl\u00e3 n\u00e3intea-a litir\u00e3ljei h, litira s ari sonlu-timelj a<br \/>\nljei, ascur, ca tu zboar\u00e3li: a-pres, a-r\u00e3-ses-cu, as-par-gu, bi-sea-ri-c\u00e3,<br \/>\ncoa-s\u00e3, coas-t\u00e3, das-cal, has-cu, i-sih, mas-cur, mea-s\u00e3, oa-si, psal-tu,<br \/>\npsef-tu, sa-ri, scam-nu, sir-yea-ni, sir-m\u00e3, us-ca-ri, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(2) C\u00e3ndu s-afl\u00e3 n\u00e3intea-a litir\u00e3ljei h (va dz\u00e3c\u00e3, fatsi parti dit litira<br \/>\ncompus\u00e3 sh), litira s lja un son muljat, ca tu zboar\u00e3li: a-shi, ash-tep-tu,<br \/>\nba-shi, bush, cash, co-shav, ci-shi-it, fu-she-chi, in-shi-ri, li-shor,<br \/>\nmash, ma-shi\/ma-she, push-clji, push-pur, u-shi, etc.<span> <\/span><br \/>\nAvem zbur\u00e3t\u00e3 chiola (la litira h), di ndau\u00e3 zboar\u00e3-exceptsii iu gruparea di<br \/>\nlitiri sh nu s-pronunts\u00e3 ca un\u00e3 litir\u00e3 compus\u00e3, ma s-avdi ca dau\u00e3 litiri<br \/>\npronuntsati ahoryea, s-h.<span> <\/span><br \/>\nAdutsem aminti aoa c\u00e3 aesti zboar\u00e3-exceptsii suntu: a-r\u00e3s-hi-rat,<br \/>\nca-tas-hi-si, dis-h\u00e3-ma-ri, dis-hi-in-tsedz, i-pos-hi-si, i-pus-hi-ses-cu,<br \/>\ns&#8217;he-z\u00e3, s&#8217;hiz-m\u00e3, s&#8217;ho-lar-hiu, trans-hu-man-ts\u00e3, shi Vos-ho-po-li. Sh-c\u00e3<br \/>\nla Simpozionlu di Standardizari a Scriariljei Arm\u00e3neasc\u00e3 di Bituli s-ast\u00e3si<br \/>\nregula ca:<span> <\/span><br \/>\n(i) Zboar\u00e3li: ca-tas-hi-si, i-pos-hi-si, i-pus-hi-ses-cu, shi s&#8217;ho-lar-hiu,<br \/>\nva si scoat\u00e3 dit limb\u00e3 shi nu va s-hib\u00e3 ufilisiti. Tu loclu-a lor va<br \/>\ns-ufilisim zboar\u00e3li: sucrestu tr\u00e3 catashisi, t\u00e3xiri ic\u00e3 dari zbor tr\u00e3<br \/>\niposhisi, t\u00e3xescu ic\u00e3 dau zbor tr\u00e3 ipushisescu, shi liceu ic\u00e3 ghimnaziu tr\u00e3<br \/>\nsholarhiu.<br \/>\n(ii) Zboar\u00e3li a-r\u00e3s-hi-rat, shiz-m\u00e3, she-z\u00e3 shi Vos-ho-po-li va si<br \/>\nngr\u00e3pseasc\u00e3 shi va s-pronunts\u00e3 a-r\u00e3s-chi-rat, schiz-m\u00e3, sche-z\u00e3 shi<br \/>\nVos-co-po-li, shi<span> <\/span><br \/>\n(iii) Neologhismi (shi dirivati di-a lor) ca dis-hi-in-tsedz, dis-h\u00e3-ma-ri,<br \/>\ntrans-hu-man-ts\u00e3, etc. (zboar\u00e3 compusi, cu un prifixu trans ic\u00e3 dis shi un<br \/>\nzbor tsi nchiseashti cu h), va s-arm\u00e3n\u00e3 scriati ashi ca exceptsii.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(3) C\u00e3ndu s-afl\u00e3 n\u00e3poea-a litir\u00e3ljei t (va dz\u00e3c\u00e3, fatsi parti dit litira<br \/>\ncompus\u00e3 ts), litira s ari un son mut, ca tu zboar\u00e3li: bra-tsi, fa-tsi,<br \/>\nfrats, tsap, tsa-r\u00e3, tsi-ga-r\u00e3, tsin-tsi, t\u00e3-tsea-ri, etc.<span> <\/span><br \/>\nSingurli exceptsii, iu ts-lu va s-avd\u00e3 ca dau\u00e3 sonuri ahoryea, t shi s, va<br \/>\ns-hib\u00e3 la<span> <\/span><br \/>\n(i) ndau\u00e3 numi xeani ca, bun\u00e3oar\u00e3, numa Ghet-si-ma-ni, ic\u00e3<span> <\/span><br \/>\n(ii) verbi (shi dirivati di-a lor) ca bi-ti-ses-cu, gi-ri-mi-ti-ses-cu,<br \/>\nhi-ri-ti-ses-cu, mi-ri-mi-ti-ses-cu shi nu-m\u00e3-ti-ses-cu cari, tu forma-a<br \/>\nlor sincopat\u00e3 pot si s-avd\u00e3 ca bi-tses-cu, gi-ri-mi-tses-cu, hi-ri-tses-cu,<br \/>\nmi-ri-mi-tses-cu shi nu-m\u00e3-tses-cu ma pot si avd\u00e3 sh-ca bit-ses-cu,<br \/>\ngi-ri-mit-ses-cu, hi-rit-ses-cu, mi-ri-mit-ses-cu shi nu-m\u00e3t-ses-cu.<span> <\/span><br \/>\nAht\u00e3ri zboar\u00e3 va s-arm\u00e3n\u00e3 tu limb\u00e3 ca exceptsii.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(4) Avem shi ndau\u00e3 zboar\u00e3 cari pot si s-avd\u00e3 sh-cu sonlu s, ma pot si<br \/>\ns-avd\u00e3 sh-cu sonlu sh; zboar\u00e3 ca scljin-ciu\/shcljin-ciu, scur-tu\/shcur-tu,<br \/>\nyis-tea-ri\/yish-tea-ri, etc. Aht\u00e3ri zboar\u00e3 va s-arm\u00e3n\u00e3 scriati ashi cum<br \/>\nsuntu aspusi tu dictsiunar, cu un\u00e3 i cu dau\u00e3li varianti.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(5) C\u00e3ndu litira s dit un zbor, poati si s-avd\u00e3 sh-ca litira z, shi sonlu<br \/>\ns\/z s-afl\u00e3 dinintea-a consoanilor surdi: c, ch, f, l, lj, p, r, t shi ts,<br \/>\nzboar\u00e3li lipsescu scriari cu s shi pronuntsari cu s, ca zboar\u00e3li: as-cap,<br \/>\nas-che-ri, as-lan, as-pa-ris-m\u00e3, as-pi-la-ri, as-t\u00e3-lja-ri, dis-po-ti,<br \/>\noas-pi, schin, sful-gu, slab, spin-dzu-ra-ri, spu-nea-ri, stam-n\u00e3,<br \/>\nstra-nji, etc.<span> <\/span><br \/>\nExceptsiili la aest\u00e3 regul\u00e3 suntu multi shi suntu tuti aspusi tu un<br \/>\ndictsiunar niscriat ninga. Mash c\u00e3 ma nghios va s-aspunem \u00e3ndau\u00e3 clasi<br \/>\n(ar\u00e3dz) di zboar\u00e3-exceptsii.<span> <\/span><br \/>\n(i) Zboar\u00e3li tsi suntu compusi dit un prifixu dis\/diz shi un zbor tsi<br \/>\nnchiseashti cu l, lipsescu scriari cu z, nu cu s, ca tu zboar\u00e3li (shi<br \/>\ndirivatili-a lor): diz-l\u00e3-ces-cu, diz-l\u00e3-ches-cu, diz-l\u00e3-xes-cu shi diz-leg.<br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu scriari ca: dis-l\u00e3-ces-cu, dis-l\u00e3-ches-cu,<br \/>\ndis-l\u00e3-xes-cu shi dis-leg.<br \/>\n(ii) Zboar\u00e3li tsi suntu compusi dit un sufixu l\u00e3-chi\/li-chi shi un zbor tsi<br \/>\nbitiseashti cu z, lipsescu scriari cu z ca tu zboar\u00e3li: c\u00e3-l\u00e3-uz-li-chi,<br \/>\ncu-la-guz-l\u00e3-chi, d\u00e3-m\u00e3z-l\u00e3-chi, geam-baz-l\u00e3-chi, mu-fluz-l\u00e3-chi,<br \/>\nni-chiz-l\u00e3-chi, pe-riz-l\u00e3-chi, ti-tiz-l\u00e3-chi, ur-suz-l\u00e3-chi, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 di ma nsus nu lipsescu scriari cu s ca: c\u00e3-l\u00e3-us-li-chi,<br \/>\ncu-la-gus-l\u00e3-chi, d\u00e3-m\u00e3s-l\u00e3-chi, geam-bas-l\u00e3-chi, mu-flus-l\u00e3-chi,<br \/>\nni-chis-l\u00e3-chi, pe-ris-l\u00e3-chi, ti-tis-l\u00e3-chi, ur-sus-l\u00e3-chi, etc.<span> <\/span><br \/>\n(iii) Zboar\u00e3li tsi bitisescu cu z shi suntu articulati, cu un articul tsi<br \/>\nnchiseashti cu l (lu, li, lji, lor), lipsescu scriari cu z ca zboar\u00e3li:<br \/>\na-laz-lu\/a-laz-lui, a-riz-lu\/a-riz-lui, c\u00e3-l\u00e3-uz-lu, gaz-lu, in-glez-lu,<br \/>\nm\u00e3-n\u00e3z-li, n\u00e3-m\u00faz-li\/n\u00e3-muz-lor, pa-cuz-lu, ru-goz-lu, ur-suz-lu,<br \/>\nzu-noz-lu, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu scriari cu s ca: a-las-lu\/a-las-lui,<br \/>\na-ris-lu\/a-ris-lui, c\u00e3-l\u00e3-us-lu, gas-lu, in-gles-lu, m\u00e3-n\u00e3s-li,<br \/>\nn\u00e3-mus-li\/n\u00e3-mus-lor, pa-cus-lu, ru-gos-lu, ur-sus-lu, zu-nos-lu, etc.<br \/>\n(iv) Alti zboar\u00e3 tsi lipsescu scriari cu z, nu cu s, suntu: zla-pi,<br \/>\nzloa-t\u00e3, miz-li-si, n\u00e3-muz-l\u00ed\/n\u00e3-muz-ladz, etc.<span> <\/span><br \/>\nNot\u00e3 &#8211; Adutsem aminti c\u00e3 aoa nu zbur\u00e3m di z-lu tsi s-afl\u00e3 tu litira compus\u00e3<br \/>\ndz, ca tu zboar\u00e3li niarticulati i articulati, singular i plural:<br \/>\nbi-leadz-lji\/bi-leadz-lor, cil-ni-cadz-lji, co-dzr\u00e3, dodz-li\/dodz-lor,<br \/>\nfadz-lji, m\u00e3n-dzr\u00e3, njedz-lu, p\u00e3-radz-lji, p\u00e3r-podz-li, ti-s\u00e3dz-li,<br \/>\nu-dadz-lji, sh-ninga multi, multi alti zboar\u00e3 aht\u00e3ri.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(6) Zboar\u00e3li cari au sonlu s\/z n\u00e3intea-a consoanilor sonori: b, d, dz, dh,<br \/>\ng, gh, m, n, nj, shi v, lipsescu scriari cu z shi pronuntsari cu z, ca<br \/>\nzboar\u00e3li: a-r\u00e3z-vu-it, az-bo-ris-tu, az-var-na, biz-nat, diz-gru-pa-ri,<br \/>\ndiz-njir-da-ri, diz-vi-li-ri, diz-vi-tsa-ri, diz-vur-ses-cu, fan-daz-m\u00e3,<br \/>\nhuz-me-ti, i-soz-ma-t\u00e3, plaz-m\u00e3, priz-m\u00e3, saz-m\u00e3, stiz-m\u00e3, tiz-ghea-fi,<br \/>\nzbor, zdru-min, zghic, zghi-li-ri, zgrum, zmea-r\u00e3, zmo-l\u00e3, zmur-tic,<br \/>\nznji-i\/znji-e, zvel-tu, zver-c\u00e3, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu scriari cu s shi nec\u00e3 pronuntsari cu s, ca:<br \/>\na-r\u00e3s-vu-it, as-bo-ris-tu, as-var-na, bis-nat, dis-gru-pa-ri,<br \/>\ndis-njir-da-ri, dis-vi-li-ri, dis-vi-tsa-ri, dis-vur-ses-cu, fan-das-m\u00e3,<br \/>\nhus-me-ti, i-sos-ma-t\u00e3, plas-m\u00e3, pris-m\u00e3, sas-m\u00e3, stis-m\u00e3, tis-ghea-fi,<br \/>\nsbor, sdru-min, sghic, sghi-li-ri, sgrum, smea-r\u00e3, smo-l\u00e3, smur-tic,<br \/>\nsnji-i\/snji-e, svel-tu, sver-c\u00e3, etc.<span> <\/span><br \/>\nExceptsiili la aest\u00e3 regul\u00e3 suntu multi shi va s-hib\u00e3 aspusi tuti tu un<br \/>\ndictsiunar niscriat ninga. Mash c\u00e3 ma nghios va s-aspunem \u00e3ndau\u00e3 clasi<br \/>\n(ar\u00e3dz) di zboar\u00e3-exceptsii.<br \/>\n(i) Zboar\u00e3li masculini cari au sufixul smu lipsescu scriari cu s ca tu<br \/>\nzboar\u00e3li: pa-tri-u-tis-mu, cu-mu-nis-m\u00f3\/co-mu-nis-mu, le-ni-nis-mu,<br \/>\nne-o-lo-ghis-mu, tra-di-tsi-u-na-lis-mu, li-ris-mu, a-fu-ris-mu, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu scriari cu z ca: pa-tri-u-tiz-mu,<br \/>\ncu-mu-niz-m\u00f3\/co-mu-niz-mu, le-ni-niz-mu, ne-o-lo-ghiz-mu,<br \/>\ntra-di-tsi-u-na-liz-mu, li-riz-mu, a-fu-riz-mu, etc.<br \/>\n(ii) Zboar\u00e3li tsi suntu compusi dit un prifixu trans shi un zbor tsi<br \/>\nnchiseashti cu un\u00e3 di consoanili sonori di ma nsus, lipsescu scriari cu s,<br \/>\nnu cu z, ca tu zboar\u00e3li: trans-ver-sal, trans-bur-da-ri, trans-la-tor, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu scriari cu z ca: tranz-ver-sal, tranz-bur-da-ri,<br \/>\ntranz-la-tor, etc.<br \/>\n(iii) Multi numi proprii, arm\u00e3neshti i xeani, lipsescu scriari cu s, c\u00e3<br \/>\nashi suntu scriati tu limba-a lor, ca numili: Cosma, Osman, Bosnia, etc.<br \/>\n(iv) \u00c3ndau\u00e3 neologhismi shi ndau\u00e3 zboar\u00e3 (ma multili di ar\u00e3zg\u00e3 nturtseasc\u00e3)<br \/>\ndit limba zbur\u00e3t\u00e3 az\u00e3, lipsescu scriari cu s ca: as-man, b\u00e3s-m\u00e3, c\u00e3s-me-ti,<br \/>\nhas-m\u00e3, is-na-fi, lis-nic, m\u00e3s-njeu, nas-bas-tru, pis-ni-c\u00e3,<br \/>\nprus-vul-ses-cu, sma-ral-du, sm\u00e3r-d\u00e3, snop, us-mac, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(7) C\u00e3ndu litira s s-afl\u00e3 namisa di dau\u00e3 vocali, shi s-avdi sh-cu sonlu s<br \/>\nsh-cu sonlu z, zboar\u00e3li lipsescu scriari cu z, ca bun\u00e3oar\u00e3 zboar\u00e3li:<br \/>\na-na-li-z\u00e3, sen-zi-tiv, se-zi-u-ni, sen-zu-al, etc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu scriari cu s ca: a-na-li-s\u00e3, sen-si-tiv,<br \/>\nse-si-u-ni, sen-su-al, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(8) Semivocalili e shi i nu si scriu c\u00e3ndu yin dup\u00e3 litira compus\u00e3 sh; si<br \/>\nscriu mash c\u00e3ndu suntu vocali.<span> <\/span><br \/>\nTr-atsea, aht\u00e3ri zboar\u00e3 lipsescu scriari ca zboar\u00e3li, aspusi la singular i<br \/>\nplural, articulati i niarticulati: c\u00e3-mea-sha, c\u00e3-tush (plural, fiminin),<br \/>\nc\u00e3-tu-sha, ci-ri-shar, gush (plural, fiminin), gu-sha, li-shor, m\u00e3-nush<br \/>\n(plural, fiminin), mu-shat, ni-sha-ni, sha-di, sha-mi-i\/sha-mi-e, shap-ti,<br \/>\nshar-pi, sha-u\u00e3, shoa-ric, sho-put, shu-shi, ush (plural, fiminin), u-sha,<br \/>\netc.<span> <\/span><br \/>\nAesti zboar\u00e3 nu lipsescu scriari (cu diftongul ea ic\u00e3 diftongul ia) ca:<br \/>\nc\u00e3-mea-shea\/c\u00e3-mea-shia, c\u00e3-tushi, c\u00e3-tushea\/c\u00e3-tushia,<br \/>\nci-ri-shear\/ci-ri-shiar, gushi, gu-shea\/gu-shia, li-shior, m\u00e3-nushi,<br \/>\nmu-sheat\/mu-shiat, ni-shea-ni\/ni-shia-ni, shea-di\/shia-di,<br \/>\nshea-mi-i\/shia-mi-i, sheap-ti\/shi-ap-ti, shear-pi\/shiar-pi,<br \/>\nshea-u\u00e3\/shia-u\u00e3, shioa-ric, shio-put, shiu-shi, ushi, u-shea\/u-shia, etc.<span> <\/span><br \/>\nPi di-alt\u00e3 parti, c\u00e3ndu avem vocalili e shi i, atumtsea lipsescu scriari ca<br \/>\ntu zboar\u00e3li: a-g\u00e3r-shes-cu, a-ru-shes-cu, a-u-shes-cu, b\u00e3-she, c\u00e3-sheri,<br \/>\nc\u00e3-tu-shi, fu-she-chi\/fu-shechi, gu-shi, l\u00e3-vu-shes-cu, ma-shi, m\u00e3-nu-shi,<br \/>\nm\u00e3-she, ni-shenj, p\u00e3-she, shed, sher-chi, u-shi, etc.<span> <\/span><br \/>\nNota 1 &#8211; Ma si s\u00e3 ngr\u00e3pseasc\u00e3 i-lu shcurtu, pluralu di la ndau\u00e3 zboar\u00e3 nu<br \/>\nva s-aleag\u00e3 di singularlu a lor, cari si scrii, cu un i-lungu. Bun\u00e3oar\u00e3,<br \/>\nscriati la plural cu i-shcurtu, zboar\u00e3li va s-aspun\u00e3: c\u00e3-tushi, gushi,<br \/>\nm\u00e3-nushi, ushi, etc. un\u00e3 soi cu zboar\u00e3li, scriati la singular cu i-lungu:<br \/>\nc\u00e3-tu-shi, gu-shi, m\u00e3-nu-shi, u-shi, etc. Mash c\u00e3 pronuntsarea-a lor nu<br \/>\neasti idyea, c\u00e3 la singular zboar\u00e3li s-avdu cu un\u00e3 silab\u00e3 ma nsus.<br \/>\nNota 2 &#8211; Avem zboar\u00e3 shi expresii ca, bun\u00e3oar\u00e3, si yin, shi ved, etc. tsi<br \/>\ns\u00e3 ngr\u00e3psescu di ma multili ori ca s-yin, sh-ved, etc. shi cari<span> <\/span><br \/>\n(i) pot si s-pronunts\u00e3 shi s-yin, sh-ved, etc. cum suntu scriati, ma<span> <\/span><br \/>\n(ii) pot si s-avd\u00e3 shi z-yin, j-ved etc.<span> <\/span><br \/>\nAest\u00e3 va s-dz\u00e3c\u00e3 c\u00e3 avem locuri tu scriari iu s-lu poati si s-avd\u00e3 z shi<br \/>\nsh-lu poati si s-avd\u00e3 j. Cum mults\u00e3 nu-aduchescu c\u00e3 pronuntsarea nu easti,<br \/>\ndi ma multili ori, s-yin shi sh-ved ma z-yin shi j-ved, zboar\u00e3li va<br \/>\ns-arm\u00e3n\u00e3 scriati cu s shi cu sh.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">\nPRUBLEM\u00c3<br \/>\nTu-aest\u00e3 prublem\u00e3 va d\u00e3m un textu tu cari va si s-afl\u00e3 ndau\u00e3 zboar\u00e3<br \/>\nniscriati ghini. Lucrul a cititorlui va s-hib\u00e3 ca s-li afl\u00e3 aesti zboar\u00e3,<br \/>\ns-li ngr\u00e3pseasc\u00e3 cum lipseashti shi s-afl\u00e3 tsi regul\u00e3 dit lectsia di ma<br \/>\nnsus avem c\u00e3lcat\u00e3 tu scriari.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Prublem\u00e3 &#8211; La sculjo aveam un oaspi tsi nu-avea iu si s-duc\u00e3 dz\u00e3lili di<br \/>\nCr\u00e3ciun. Lu-adush acas\u00e3 cu mini. Tu-avlii disligai calji di-amaxi shi-lj<br \/>\ndush tu-ahuri. Calea fu lung\u00e3 sh-earam avursits. N\u00e3 tr\u00e3dzeam asvarna. Dada<br \/>\nvinji ning\u00e3 mini s-mi disnjard\u00e3 niheam\u00e3, cu tuti c\u00e3 avea mult\u00e3 husmeti. Tra<br \/>\ns-disvursim niheam\u00e3, n-arucutim pi crivati s-durnjim. Tu somnu vidzum<br \/>\nfandasmi sh-n-asp\u00e3rem. Sh-cum n-aveam disvilit\u00e3 sh-n\u00e3 eara sh-arcoari, n\u00e3<br \/>\ndishtipt\u00e3m agonja dit somnu. Aveam adus\u00e3 cu noi c\u00e3rts\u00e3li di sculii. Ma, di<br \/>\nitia c\u00e3 fr\u00e3ndz\u00e3li-a c\u00e3rts\u00e3lor eara alichiti un\u00e3 di-alant\u00e3, noi li dislichim<br \/>\nprota sh-deapoea ahiursim s-citim isturii. Tu-un\u00e3 isturii, ndoi tiniri<br \/>\nf\u00e3tsea muabeti: di natsiunalizmu, di patriutizmu, di comunizmu, etc. Tu<br \/>\nalt\u00e3 isturii, sborlu eara mashi di-un\u00e3 feat\u00e3 svelt\u00e3 sh-un ficior musheat,<br \/>\ndi vrearea tsi u-avea un tr-alantu, di isosmata tsi sh-u-avea tu minti s-u<br \/>\nfac\u00e3 dup\u00e3 ndoi meshi, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">DIZLIGAREA-A PRUBLEM\u00c3LJEI<br \/>\nZboar\u00e3li niscriati dup\u00e3 regulili-a noastri suntu sumliniati. Deapoea, tr\u00e3<br \/>\ncati zbor, va s-aspunem regulili tsi fur\u00e3 c\u00e3lcati.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">Prublem\u00e3 &#8211; La sculjo aveam un oaspi tsi nu-avea iu si s-duc\u00e3 dz\u00e3lili di<br \/>\nCr\u00e3ciun. Lu-adush acas\u00e3 cu mini. Tu-avlii dizligai calji di-amaxi shi-lj<br \/>\ndush tu-ahuri. Calea fu lung\u00e3 sh-earam avursits. N\u00e3 tr\u00e3dzeam azvarna. Dada<br \/>\nvinji ning\u00e3 mini s-mi diznjard\u00e3 niheam\u00e3, cu tuti c\u00e3 avea mult\u00e3 huzmeti. Tra<br \/>\ns-dizvursim niheam\u00e3, n-arucutim pi crivati s-durnjim. Tu somnu vidzum<br \/>\nfandazmi sh-n-asp\u00e3rem. Sh-cum n-aveam dizvilit\u00e3 sh-n\u00e3 eara sh-arcoari, n\u00e3<br \/>\ndishtipt\u00e3m agonja dit somnu. Aveam adus\u00e3 cu noi c\u00e3rts\u00e3li di sculii. Ma, di<br \/>\nitia c\u00e3 fr\u00e3ndz\u00e3li-a c\u00e3rts\u00e3lor eara alichiti un\u00e3 di-alant\u00e3, noi li dizlichim<br \/>\nprota sh-deapoea ahiursim s-citim isturii. Tu-un\u00e3 isturii, ndoi tiniri<br \/>\nf\u00e3tsea muabeti: di natsiunalismu, di patriutismu, di comunismu, etc. Tu<br \/>\nalt\u00e3 isturii, zborlu eara mash di-un\u00e3 feat\u00e3 zvelt\u00e3 sh-un ficior mushat, di<br \/>\nvrearea tsi u-avea un tr-alantu, di isozmata tsi sh-u-avea tu minti s-u<br \/>\nfac\u00e3 dup\u00e3 ndoi mesh, etc.<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\">(1) Regula dz\u00e3tsi c\u00e3 zboar\u00e3li compusi dit un prifixu dis\/diz shi un zbor<br \/>\ntsi nchiseashti cu l, lipsescu scriari cu z, nu cu s. Tr-atsea, zboar\u00e3li:<br \/>\n&#8220;disligai shi dislichim&#8221; lipsescu scriari: &#8220;dizligai shi dizlichim&#8221;.<br \/>\n(2) Regula dz\u00e3tsi c\u00e3 zboar\u00e3li cari au sonlu s\/z n\u00e3intea-a consoanilor<br \/>\nsonori: b, d, dz, dh, g, gh, m, n, nj, shi v, lipsescu scriari cu z shi<br \/>\npronuntsari cu z. Tr-atsea, zboar\u00e3li: &#8220;asvarna, disnjard\u00e3, husmeti,<br \/>\ndisvursim, fandasmi, disvilit\u00e3, isosmata, sborlu, svelt\u00e3&#8221; lipsescu scriari:<br \/>\n&#8220;azvarna, diznjard\u00e3, huzmeti, dizvursim, fandazmi, dizvilit\u00e3, isozmata,<br \/>\nzborlu, zvelt\u00e3&#8221;.<br \/>\n(3) Regula dz\u00e3tsi c\u00e3 zboar\u00e3li masculini cari au sufixul smu lipsescu<br \/>\nscriari cu s. Tr-atsea, zboar\u00e3li: &#8220;natsiunalizmu, patriutizmu, comunizmu&#8221;<br \/>\nlipsescu scriari &#8220;natsiunalismu, patriutismu, comunismu&#8221;.<br \/>\n(4) Regula dz\u00e3tsi c\u00e3 semivocalili e shi i nu si scriu c\u00e3ndu yin dup\u00e3 litira<br \/>\ncompus\u00e3 sh. Tr-atsea, zboar\u00e3li: &#8220;musheat, mashi, meshi&#8221; lipsescu scriari:<br \/>\n&#8220;mushat, mash, mesh&#8221;.<\/p>\n<hr size=\"1\" noshade=\"noshade\" \/>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\" align=\"left\"><strong>CURSU DI SCRIARI ARM\u00c3NEASC\u00c3<\/strong><br \/>\ndup\u00e3 Regulili Ast\u00e3siti la Simpozionlu di Standardizari a Scriariljei<br \/>\nArm\u00e3neasc\u00e3 di Bituli, Avgustu, 1997<\/p>\n<p style=\"color: #666666; font-family: Verdana,Arial,Helvetica,sans-serif; font-size: 12px;\" align=\"left\">anyrapsit di<strong><span> <\/span>TIBERIUS CUNIA<\/strong><\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>LECTSIA 14 &#8211; SCRIAREA-A LITIRILOR S, SH (i) C\u00e3ndu easti scriat\u00e3 ca litir\u00e3 simpl\u00e3 (nu ca parti dit litirili compusi sh shi ts), litira s ari sonlu-timelj, ascur, ca tu zborlu sem-nu; (ii) C\u00e3ndu easti scriat\u00e3 ca parti dit litira sh, litira s lja un son muljat ca tu zborlu shoa-ric; shi (iii) C\u00e3ndu easti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":14,"menu_order":11,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-113","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>LECTSIA 14 - TRA ARMANAMI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LECTSIA 14 - TRA ARMANAMI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"LECTSIA 14 &#8211; SCRIAREA-A LITIRILOR S, SH (i) C\u00e3ndu easti scriat\u00e3 ca litir\u00e3 simpl\u00e3 (nu ca parti dit litirili compusi sh shi ts), litira s ari sonlu-timelj, ascur, ca tu zborlu sem-nu; (ii) C\u00e3ndu easti scriat\u00e3 ca parti dit litira sh, litira s lja un son muljat ca tu zborlu shoa-ric; shi (iii) C\u00e3ndu easti [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TRA ARMANAMI\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/\",\"url\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/\",\"name\":\"LECTSIA 14 - TRA ARMANAMI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-10-07T20:51:52+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cultura armaneasca\",\"item\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Cursuri ti scriari\",\"item\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"LECTSIA 14\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website\",\"url\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/\",\"name\":\"TRA ARMANAMI\",\"description\":\"Habari di la armanj luati sh&#039;la armanj dati\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LECTSIA 14 - TRA ARMANAMI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"LECTSIA 14 - TRA ARMANAMI","og_description":"LECTSIA 14 &#8211; SCRIAREA-A LITIRILOR S, SH (i) C\u00e3ndu easti scriat\u00e3 ca litir\u00e3 simpl\u00e3 (nu ca parti dit litirili compusi sh shi ts), litira s ari sonlu-timelj, ascur, ca tu zborlu sem-nu; (ii) C\u00e3ndu easti scriat\u00e3 ca parti dit litira sh, litira s lja un son muljat ca tu zborlu shoa-ric; shi (iii) C\u00e3ndu easti [&hellip;]","og_url":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/","og_site_name":"TRA ARMANAMI","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/","url":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/","name":"LECTSIA 14 - TRA ARMANAMI","isPartOf":{"@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website"},"datePublished":"2009-10-07T20:51:52+00:00","breadcrumb":{"@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/lectsia-14\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cultura armaneasca","item":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Cursuri ti scriari","item":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/cultura-armanasca\/cursuri-ti-scriari\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"LECTSIA 14"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/#website","url":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/","name":"TRA ARMANAMI","description":"Habari di la armanj luati sh&#039;la armanj dati","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=113"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":114,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/113\/revisions\/114"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/14"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.armanami.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}